Podstawy - 200 pytań

Poniżej 259 pytań (1–259) z krótkimi odpowiedziami i opisem dlaczego (krótka teoria) – od podstaw (INF.02) do poziomu admina sieci. Możesz czytać po kolei, wracać do numerów lub uczyć się blokami.

Pytania 201–259 (default route, maski, testy rekrutacyjne, rekruter hotelowy) są w blokach 6–9 – przewiń w dół.

BLOK 1 — PODSTAWY SIECI (INF.02 FUNDAMENT) (1–25)

1. Co to jest sieć komputerowa?

Sieć to zbiór urządzeń połączonych w celu wymiany danych.

Dlaczego: Bez sieci każdy host pracowałby w izolacji; sieć umożliwia współdzielenie zasobów, komunikację i dostęp do usług.

2. Co to jest LAN?

Sieć lokalna – np. dom, biuro, hotel.

Dlaczego: LAN ma mały zasięg, wysoką prędkość i jest zwykle pod jednym zarządem – stąd osobna nazwa od WAN.

3. Co to jest WAN?

Sieć rozległa – Internet, połączenie z ISP.

Dlaczego: WAN łączy wiele LAN-ów na dużą odległość; zarządzają nią operatorzy, opóźnienia są większe niż w LAN.

4. Co to jest adres IP?

Logiczny adres urządzenia w sieci (warstwa 3).

Dlaczego: IP identyfikuje hosta w warstwie sieciowej; można go zmienić (w odróżnieniu od MAC). Routing działa po IP.

5. IPv4 – ile bitów?

32 bity.

Dlaczego: 4 oktety × 8 bitów = 32 bity; stąd ograniczona pula adresów i potrzeba NAT / IPv6.

6. Co to jest maska podsieci?

Określa część sieci i hosta w adresie IP.

Dlaczego: Maska mówi, które bity oznaczają sieć, a które hosta – bez niej nie wiadomo, kto jest w tej samej sieci.

7. Co oznacza /24?

24 bity sieci, 8 bitów hosta (255.255.255.0).

Dlaczego: Notacja CIDR: pierwsze 24 bity to adres sieci, ostatnie 8 to host – do 254 hostów w podsieci.

8. Kiedy dwa hosty są w tej samej sieci?

Gdy po zastosowaniu maski mają ten sam adres sieci.

Dlaczego: Porównujesz (IP & maska) u obu; jeśli wynik równy – ta sama sieć, ruch może iść bez routera.

9. Czy router jest potrzebny w tej samej podsieci?

Nie.

Dlaczego: W tej samej sieci hosty komunikują się przez switch (L2); router służy do przekazywania ruchu między sieciami.

10. Co to jest brama domyślna?

Adres routera, do którego wysyłany jest ruch poza podsieć.

Dlaczego: Host nie zna wszystkich sieci – nieznany cel idzie na bramę; router dalej decyduje (tablica routingu).

11. Kiedy brama jest potrzebna?

Gdy komunikacja wychodzi poza własną sieć.

Dlaczego: Do hostów w tej samej sieci brama nie jest używana; do Internetu czy innej podsieci – tak.

12. Co to jest DNS?

System zamiany nazw na adresy IP.

Dlaczego: Ludzie pamiętają nazwy (google.com), sieć działa na IP; DNS to „książka telefoniczna” między nimi.

13. Czy DNS jest potrzebny do pinga IP?

Nie.

Dlaczego: Ping po adresie IP nie wymaga rozwiązywania nazwy – DNS jest potrzebny tylko przy używaniu nazw.

14. Ping po IP działa, po nazwie nie — dlaczego?

Problem z DNS.

Dlaczego: IP działa na warstwie 3; nazwa musi być najpierw zamieniona na IP przez DNS – jeśli DNS nie działa, nazwa się nie rozwiąże.

15. Co to jest ARP?

Mapowanie IP → MAC w tej samej sieci.

Dlaczego: Switch przekazuje ramki po MAC; host zna IP celu, ale musi poznać MAC – ARP wysyła zapytanie w sieci i zapisuje odpowiedź.

16. Czy ARP działa między sieciami?

Nie.

Dlaczego: ARP jest broadcastem w jednej sieci L2; router nie przekazuje broadcastów, a w innej sieci jest inny zestaw MAC-ów.

17. Co to jest MAC address?

Sprzętowy adres karty sieciowej (warstwa 2).

Dlaczego: Unikalny identyfikator karty (zwykle na stałe); w LAN ramki są adresowane po MAC, nie po IP.

18. Co to jest switch?

Urządzenie warstwy 2, przełącza ramki po MAC.

Dlaczego: Switch buduje tablicę MAC–port i kieruje ramki tylko tam, gdzie trzeba; nie zmienia adresów IP.

19. Co to jest router?

Urządzenie warstwy 3, routuje pakiety IP.

Dlaczego: Router sprawdza adres IP celu, konsultuje tablicę routingu i przekazuje pakiet do następnego skoku (inna sieć).

20. Co to jest pakiet?

Jednostka danych warstwy 3.

Dlaczego: IP dodaje nagłówek z adresami IP; pakiet jest opakowaniem danych na czas przekazywania między sieciami.

21. Co to jest ramka?

Jednostka danych warstwy 2.

Dlaczego: Ramka ma nagłówek z MAC źródła i celu; to format, w którym dane idą w obrębie jednego segmentu L2 (np. przez switch).

22. Co to jest broadcast?

Pakiet do wszystkich hostów w sieci.

Dlaczego: Adres broadcastowy (np. 192.168.1.255 w /24) – każdy host w sieci odbiera; służy m.in. ARP, DHCP.

23. Czy broadcast przechodzi przez router?

Nie.

Dlaczego: Router nie przekazuje broadcastów między sieciami – inaczej cały Internet byłby zalany rozgłoszeniami; broadcast kończy się na granicy L3.

24. Co to jest collision domain?

Obszar, gdzie mogą wystąpić kolizje (historyczne).

Dlaczego: W sieciach z hubem wiele hostów dzieliło medium i kolizje były możliwe; switch ma port per segment – kolizje w praktyce zniknęły.

25. Co to jest broadcast domain?

Zakres rozgłoszeń – VLAN = osobna domena.

Dlaczego: Wszystkie hosty w jednej domenie broadcast odbierają ten sam ruch rozgłoszeniowy; VLAN ogranicza ten zakres.

BLOK 2 — DHCP / DNS / DIAGNOSTYKA (26–55)

26. Co to jest DHCP?

Automatyczny przydział IP.

Dlaczego: Ręczne IP na dziesiątkach hostów się nie skaluje; DHCP daje adres, maskę, bramę i DNS z jednego serwera.

27. DHCP działa w jakim trybie?

Klient–serwer.

Dlaczego: Klient (host) prosi o konfigurację, serwer DHCP ma pulę adresów i odpowiada – bez serwera klient nie dostanie IP z DHCP.

28. Cztery kroki DHCP?

Discover → Offer → Request → Ack.

Dlaczego: Discover (szukam), Offer (mam dla ciebie), Request (biorę), Ack (potwierdzenie) – tak klient i serwer uzgadniają adres.

29. Co to jest DHCP reservation?

Stałe IP przypisane do MAC.

Dlaczego: Dla drukarki czy serwera chcesz zawsze to samo IP; reservation wiąże MAC z konkretnym adresem z puli DHCP.

30. Czy DHCP gwarantuje Internet?

Nie.

Dlaczego: DHCP daje tylko konfigurację IP (adres, brama, DNS); łączność z Internetem zależy od routingu, firewalla i ISP.

31. Co oznacza IP 169.254.x.x?

APIPA – brak DHCP.

Dlaczego: Gdy klient nie dostanie oferty DHCP, Windows/Linux sam przypisuje adres z zakresu 169.254 – sieć lokalna działa, Internet zwykle nie.

32. Co sprawdzasz przy „nie ma Internetu”?

IP, maskę, bramę, DNS.

Dlaczego: Kolejno: czy mam sensowne IP, czy brama jest osiągalna, czy DNS rozwiązuje nazwy – to odcina większość błędów konfiguracji.

33. Co sprawdza ping?

ICMP – łączność.

Dlaczego: Ping to echo ICMP; odpowiedź znaczy, że warstwa 3 między tobą a celem działa. Nie testuje portów ani aplikacji.

34. Czy ping = usługa działa?

Nie.

Dlaczego: Ping sprawdza tylko łączność (ICMP); serwer WWW może być wyłączony albo blokować ICMP – wtedy ping nie działa, a strona tak.

35. Dlaczego ping może nie działać, a WWW tak?

ICMP zablokowany.

Dlaczego: Firewall lub operator może blokować ICMP; ruch HTTP (port 80/443) idzie osobno – dlatego strona ładuje się, a ping nie.

36. Co sprawdza nslookup?

DNS.

Dlaczego: nslookup pyta serwer DNS o rekordy dla danej nazwy; jeśli zwraca IP – DNS działa, jeśli timeout – problem z DNS lub siecią.

37. Ping 8.8.8.8 działa, google.com nie?

DNS.

Dlaczego: Łączność do Internetu jest (ping IP), ale nazwa nie jest rozwiązywana – więc błąd po stronie DNS (serwer, konfiguracja klienta).

38. Ping bramy nie działa — co to oznacza?

Problem lokalny (LAN).

Dlaczego: Brama to pierwszy router; jeśli jej nie ma, ruch nie wyjdzie z sieci – sprawdź kabel, VLAN, adresację w LAN.

39. Co to jest TTL (DNS)?

Czas cache'owania rekordu.

Dlaczego: Serwer zwraca TTL w sekundach; klient lub resolver może trzymać odpowiedź w cache przez ten czas, żeby nie pytać za każdym razem.

40. Reverse DNS (PTR) — po co?

IP → nazwa (logi, mail).

Dlaczego: Niektóre serwery (np. mail) sprawdzają PTR: czy IP ma „przypisaną” nazwę; brak PTR bywa powodem odrzucenia, ale nie blokuje samej sieci.

41. Brak PTR — czy blokuje sieć?

Nie.

Dlaczego: PTR służy weryfikacji i logom; ruch IP działa bez PTR; problemem jest tylko tam, gdzie aplikacja (np. SMTP) wymaga PTR.

42. Recursive DNS?

Szuka odpowiedzi w imieniu klienta.

Dlaczego: Klient pyta jednego resolvera; resolver sam pyta inne serwery (root, TLD, autorytatywny), zbiera odpowiedź i zwraca ją klientowi.

43. Authoritative DNS?

Posiada rekordy strefy.

Dlaczego: Serwer autorytatywny ma „oficjalne” rekordy domeny (np. prokursy.online.pl); reszta świata pyta go o tę domenę.

44. DNS używa UDP czy TCP?

UDP domyślnie, TCP przy dużych danych.

Dlaczego: Zapytania zwykle mieszczą się w jednym UDP; przy dużych odpowiedziach (np. wiele rekordów) używany jest TCP.

45. Co to jest split DNS?

Różne odpowiedzi DNS wewnątrz i na zewnątrz.

Dlaczego: Wewnątrz firmy np. serwer.local wskazuje na wewnętrzny IP; z Internetu ta sama nazwa może wskazywać na inny adres – cel: separacja wewnętrzna/zewnętrzna.

46. Co to jest cache DNS?

Pamięć odpowiedzi DNS.

Dlaczego: Zamiast za każdym razem pytać serwer, resolver/klient zapisuje odpowiedź na czas TTL; skraca to opóźnienia i obciążenie DNS.

47. Co to jest hosts file?

Lokalna mapa nazw.

Dlaczego: Plik na komputerze (np. /etc/hosts) mapuje nazwy na IP; jest sprawdzany przed DNS – służy testom i blokowaniu (np. reklam).

48. Czy hosts omija DNS?

Tak.

Dlaczego: System najpierw sprawdza hosts; jeśli nazwa tam jest, nie wysyła zapytania DNS – przydatne przy debugowaniu lub wymuszeniu adresu.

49. Czy DNS działa w VLAN?

DNS nie zależy od VLAN – zależy od routingu.

Dlaczego: VLAN to warstwa 2; DNS to aplikacja i ruch IP. Ważne, żeby host w VLAN miał routing do serwera DNS (brama, trasy).

50. Co to jest FQDN?

Pełna nazwa domenowa.

Dlaczego: Nazwa od hosta do roota, np. www.prokursy.online.pl. – jednoznacznie identyfikuje host w DNS; krótkie „www” zależy od kontekstu (suffix).

51. DNS działa na porcie?

Port 53 (UDP/TCP).

Dlaczego: Standardowo DNS używa portu 53; firewall musi go przepuszczać do serwera DNS, jeśli ma działać rozwiązywanie nazw.

52. DNS = routing?

Nie.

Dlaczego: DNS tylko zamienia nazwę na IP; routing to decyzja, którą ścieżką wysłać pakiet – to dwa osobne mechanizmy w sieci.

53. Co to jest timeout DNS?

Brak odpowiedzi serwera.

Dlaczego: Klient wysłał zapytanie, ale w określonym czasie nie dostał odpowiedzi – serwer niedostępny, sieć, firewall lub błędny adres DNS.

54. Co to jest round-robin DNS?

Kilka IP dla jednej nazwy.

Dlaczego: Serwer DNS zwraca listę IP w zmiennej kolejności; klienci trafiają na różne serwery – prosty podział obciążenia, bez prawdziwego LB.

55. Czy DNS = load balancing?

Bardzo prosty, nieprawdziwy LB.

Dlaczego: Round-robin DNS rozdziela ruch, ale nie sprawdza stanu serwerów ani sesji – prawdziwy LB robi health check i utrzymuje sesje.

BLOK 3 — VLAN / SWITCHING (56–90)

56. Co to jest VLAN?

Logiczna separacja w warstwie 2.

Dlaczego: Jeden fizyczny switch można podzielić na kilka logicznych sieci L2; ruch z jednego VLAN-u nie trafia do drugiego bez routingu.

57. VLAN działa w jakiej warstwie?

Warstwa 2.

Dlaczego: VLAN to tag w ramce Ethernet (802.1Q); switch decyduje po tagu, do którego VLAN należy ramka – to nie adresy IP.

58. Czy VLAN to podsieć?

Nie.

Dlaczego: VLAN to separacja L2; podsieć to zakres adresów IP (L3). Często 1 VLAN = 1 podsieć, ale to konwencja, nie wymóg protokołu.

59. Dlaczego często 1 VLAN = 1 podsieć?

Bo routing działa między sieciami IP.

Dlaczego: Router łączy sieci IP; wygodnie jest przypisać jednej sieci IP jeden VLAN – wtedy routing między VLAN-ami = między podsieciami.

60. Czy VLAN musi mieć inną klasę IP?

Nie.

Dlaczego: VLAN nie narzuca adresacji; teoretycznie dwa VLAN-y mogłyby mieć ten sam zakres IP (bałagan), więc w praktyce daje się różne podsieci.

61. Czy VLAN-y widzą się bez routingu?

Nie.

Dlaczego: Ruch między VLAN-ami to ruch między sieciami L3; potrzebny router lub switch L3 (inter-VLAN routing).

62. Co to jest port access?

Port przypisany do jednego VLAN.

Dlaczego: Urządzenie podłączone do portu access należy do jednego VLAN-u; ramki wychodzące nie mają taga (dla hosta VLAN jest niewidoczny).

63. Do czego access?

PC, drukarki, kamery.

Dlaczego: Hosty końcowe zwykle nie rozumieją tagów 802.1Q; port access przypisuje je do VLAN-u, więc nie trzeba konfigurować VLAN po stronie klienta.

64. Co to jest trunk?

Port przenoszący wiele VLAN-ów.

Dlaczego: Między switchami trzeba przenosić ruch wszystkich VLAN-ów; trunk niesie ramki z tagiem VLAN (802.1Q), żeby każdy switch wiedział, do którego VLAN-u kierować.

65. Trunk działa w jakiej warstwie?

Warstwa 2.

Dlaczego: Trunk to nadal Ethernet z tagiem w nagłówku; nie ma tu routingu – tylko przełączanie ramek z zachowaniem informacji o VLAN-ie.

66. Co to jest 802.1Q?

Tagowanie VLAN.

Dlaczego: Standard dodający 4 bajty do ramki Ethernet (identyfikator VLAN); switch i drugi switch po trunku rozpoznają, do którego VLAN-u należy ramka.

67. Czy komputer pod trunk?

Nie (bez VLAN taggingu).

Dlaczego: Komputer zwykle nie wysyła ramek z tagiem 802.1Q; gdy podłączysz go do trunku, trafi do native VLAN (ramki bez taga) – często niepożądane.

68. Native VLAN?

VLAN dla ramek bez taga.

Dlaczego: Na trunku ramki bez taga są traktowane jako należące do native VLAN; musi być ten sam po obu stronach, inaczej błędna przypisanie.

69. Dlaczego native VLAN jest ryzykowny?

VLAN hopping.

Dlaczego: Atakujący może wysłać ramki z podwójnym tagowaniem; switch zdjąć zewnętrzny tag i przekazać ramkę do innego VLAN-u – stąd native VLAN często zmieniany z 1.

70. VLAN 1 — używać?

Nie w produkcji.

Dlaczego: VLAN 1 jest domyślny (management, native); trzymanie w nim ruchu użytkowników utrudnia bezpieczeństwo i analizę – lepiej osobne VLAN-y.

71. Broadcast a VLAN?

VLAN ogranicza broadcast.

Dlaczego: Broadcast z hosta w VLAN 10 nie wychodzi do VLAN 20 – każdy VLAN to osobna domena broadcast; zmniejsza to zalew niepotrzebnym ruchem.

72. Czy switch L2 routuje?

Nie.

Dlaczego: Switch L2 pracuje po adresach MAC i tagach VLAN; nie ma tablicy routingu ani adresów IP na interfejsach – routing to warstwa 3.

73. Czy switch L2 może mieć VLAN?

Tak.

Dlaczego: VLAN to funkcja warstwy 2; zarządzalny switch L2 konfiguruje VLAN-y, porty access/trunk – to standard.

74. Co to jest inter-VLAN routing?

Routing między VLAN-ami.

Dlaczego: Żeby host w VLAN 10 mówił z hostem w VLAN 20, ruch musi przejść przez urządzenie L3 (router lub switch L3), które ma adresy w obu sieciach.

75. Kto robi inter-VLAN routing?

Router lub switch L3.

Dlaczego: Router ma subinterfejsy (po jednym na VLAN) albo switch L3 ma SVI (interfejsy wirtualne) – oba mogą być bramą dla hostów w VLAN-ach.

76. Co to jest SVI?

Interfejs VLAN na switchu L3.

Dlaczego: SVI to wirtualny interfejs (np. interface VLAN 10) z adresem IP; hosty w tym VLAN-ie ustawiają ten adres jako bramę – switch L3 routuje między SVI.

77. SVI pełni rolę?

Bramy domyślnej VLAN-u.

Dlaczego: Host w VLAN 10 ma bramę = adres SVI dla VLAN 10; ruch do innych sieci idzie na switch L3, który routuje między SVI (VLAN-ami).

78. Czy switch L3 potrzebuje bramy do VLAN↔VLAN?

Nie.

Dlaczego: Switch L3 ma bezpośrednio sieci na SVI; routing między nimi odbywa się wewnętrznie – brama jest potrzebna tylko do sieci „na zewnątrz” (Internet).

79. Kiedy switch L3 potrzebuje bramy?

Do Internetu / zarządzania.

Dlaczego: Dla ruchu między VLAN-ami wystarczą trasy bezpośrednie (SVI); default route (brama) potrzebna jest do wyjścia do ISP lub do zdalnego zarządzania.

80. VLAN a bezpieczeństwo?

Separacja ≠ firewall.

Dlaczego: VLAN ogranicza kto z kim może rozmawiać na L2; nie filtruje portów ani sesji – do prawdziwej polityki bezpieczeństwa potrzebny firewall.

81. VLAN gości — dlaczego osobny?

Bezpieczeństwo.

Dlaczego: Goście nie powinni widzieć sieci firmowej ani siebie nawzajem w pełni; osobny VLAN + reguły na firewallu ograniczają ryzyko i zakres ataku.

82. VLAN monitoring — dlaczego osobny?

Stabilność i bezpieczeństwo.

Dlaczego: Kamery, NVR, rejestratory nie powinny być w tym samym VLAN co goście; osobny VLAN chroni monitoring przed zalaniem i ułatwia politykę dostępu.

83. Czy VLAN zastępuje firewall?

Nie.

Dlaczego: VLAN dzieli ruch; firewall decyduje, jaki ruch między segmentami jest dozwolony (porty, protokoły, stany) – to dwa różne mechanizmy.

84. Czy VLAN to HA?

Nie.

Dlaczego: HA (wysoka dostępność) to redundancja – dwa routery, dwa switche, VRRP/HSRP; VLAN to tylko logiczny podział sieci, nie zapasowe ścieżki.

85. Co to jest port security?

Ograniczenie MAC na porcie.

Dlaczego: Można zezwolić tylko na jeden lub kilka adresów MAC; nieznane urządzenie nie dostanie ruchu lub port zostanie zablokowany – ochrona przed podpięciem obcego sprzętu.

86. Co to jest STP?

Zapobieganie pętlom.

Dlaczego: Przy redundantnych łączach między switchami powstają pętle L2; STP blokuje część portów, tworząc drzewo bez pętli – po awarii łącza odblokowuje zapas.

87. Co się dzieje przy pętli?

Broadcast storm.

Dlaczego: Broadcast w pętli jest kopiowany w kółko; w krótkim czasie sieć jest zatłoczona, hosty tracą łączność, switche się przeciążają.

88. VLAN a STP?

STP działa per VLAN.

Dlaczego: W wariantach jak MSTP różne VLAN-y mogą mieć różne drzewa; nawet w Per-VLAN STP każdy VLAN ma spójną topologię bez pętli.

89. Co to jest trunk allowed VLAN?

Lista VLAN-ów na trunku.

Dlaczego: Na trunku można ograniczyć, które VLAN-y są dozwolone; tylko te VLAN-y przechodzą – reszta jest odfiltrowana (bezpieczeństwo, porządek).

90. Co jeśli VLAN nie jest dozwolony na trunku?

Ruch nie przejdzie.

Dlaczego: Ramki z niedozwolonego VLAN-u są odrzucane na trunku; hosty w tym VLAN-ie po drugiej stronie nie zobaczą ruchu – trzeba dodać VLAN do allowed.

BLOK 4 — ROUTING / NAT / INTERNET (91–130)

91. Co to jest routing?

Kierowanie pakietów między sieciami.

Dlaczego: Router sprawdza adres IP celu, szuka w tablicy routingu i wysyła pakiet odpowiednim interfejsem do następnego skoku.

92. Routing działa w jakiej warstwie?

Warstwa 3.

Dlaczego: Routing opiera się na adresach IP i tablicy routingu – to warstwa sieciowa (L3); L2 to przełączanie po MAC.

93. Co to jest routing statyczny?

Trasy wpisywane ręcznie.

Dlaczego: Administrator sam dodaje trasy (np. sieć X przez next-hop Y); prosty, przewidywalny, ale nie skaluje się przy wielu sieciach i zmianach.

94. Routing dynamiczny?

Automatyczny (OSPF, RIP).

Dlaczego: Routery wymieniają informacje o sieciach (protokoły OSPF, RIP, BGP); tablica routingu buduje się sama – lepsze przy wielu routerach.

95. Co to jest default route?

0.0.0.0/0 – trasa „w świat”.

Dlaczego: Gdy router nie ma trasy do sieci docelowej, wysyła pakiet na bramę z default route (zwykle do ISP) – stąd „wszystko nieznane idzie tam”.

96. Co jeśli brak default route?

Brak Internetu.

Dlaczego: Hosty wysyłają ruch do nieznanych sieci na bramę; jeśli router nie ma default route, nie wie, gdzie wysłać ruch do Internetu – brak łączności.

97. Co to jest NAT?

Translacja adresów IP.

Dlaczego: Zamiana adresu źródłowego (lub celu) na inny przy przejściu przez router – typowo prywatne IP na publiczne, żeby wiele hostów mogło wyjść jednym adresem.

98. Dlaczego NAT istnieje?

Brak IPv4.

Dlaczego: Pula publicznych IPv4 się skończyła; NAT pozwala wielu hostom (prywatne IP) współdzielić jedno lub kilka publicznych IP przy wyjściu do Internetu.

99. Co to jest PAT?

Wiele IP → jedno publiczne (porty).

Dlaczego: NAT overload: wiele połączeń rozróżniane po porcie źródłowym; jedno publiczne IP obsługuje setki sesji – typowe w routerze domowym.

100. Czy NAT to firewall?

Nie.

Dlaczego: NAT zmienia adresy; firewall filtruje ruch (zezwala/blokuje). NAT przy okazji ukrywa hosty (brak inicjacji z zewnątrz), ale to nie polityka bezpieczeństwa.

101. Inside local?

Prywatny IP hosta.

Dlaczego: Adres hosta w sieci wewnętrznej (np. 192.168.1.10) – tak widzi się sam i tak może być w nagłówku przed NAT.

102. Inside global?

Publiczny IP hosta.

Dlaczego: Adres, pod którym host jest widziany z Internetu po translacji – zwykle publiczny IP routera (przy PAT + port).

103. Outside global?

Publiczny IP serwera.

Dlaczego: Adres serwera w Internecie (np. serwer Google) – ten sam z perspektywy klienta przed i za NAT.

104. Static NAT?

Mapowanie 1:1.

Dlaczego: Jeden prywatny IP na stałe mapowany na jeden publiczny; używane gdy serwer w LAN ma być dostępny z Internetu pod stałym adresem.

105. Kiedy static NAT?

Serwer dostępny z Internetu.

Dlaczego: Żeby z zewnątrz wejść na serwer w LAN, trzeba mieć stałe mapowanie publiczny IP:port → wewnętrzny host – static NAT lub port forwarding.

106. Dynamic NAT?

Pula publicznych IP.

Dlaczego: Wiele prywatnych hostów dzieli pulę publicznych IP; przy wyjściu przypisywany jest wolny adres z puli – gdy sesja się kończy, adres wraca do puli.

107. Dlaczego rzadki?

Nieefektywny.

Dlaczego: Jedno połączenie = jedno publiczne IP; przy setkach hostów potrzeba setek publicznych IP – PAT (jeden IP, porty) jest dużo oszczędniejsza.

108. CGNAT?

NAT u operatora.

Dlaczego: Operator (ISP) robi NAT zanim ruch wyjdzie do Internetu; „twój” publiczny IP jest tak naprawdę adresem w sieci operatora – prawdziwy Internet za kolejnym NAT.

109. Skutek CGNAT?

Brak port forwarding.

Dlaczego: Nie możesz otworzyć portu na „swoim” IP, bo to nie jest końcowy adres w Internecie – inicjacja połączenia z zewnątrz do twojego hosta jest zablokowana.

110. Co to jest port forwarding?

Publiczny port → host LAN.

Dlaczego: Ruch na publiczny IP:port jest przekierowany na wybrany host:port w LAN – potrzebne do serwera, kamery, zdalnego pulpitu za NAT.

111. NAT + firewall?

Dwa różne mechanizmy.

Dlaczego: NAT zmienia adresy; firewall decyduje, co przepuścić. Często na jednym urządzeniu, ale logika jest inna – firewall może blokować nawet po translacji.

112. Co to jest MTU?

Maks. rozmiar pakietu.

Dlaczego: Maksymalna długość ramki/pakietu (np. 1500 B w Ethernet); większe pakiety są fragmentowane lub odrzucane – źle ustawiony MTU = dziwne błędy.

113. Objaw złego MTU?

Strony się nie ładują.

Dlaczego: Duże pakiety (np. z dużym nagłówkiem VPN) przekraczają MTU; fragmentacja lub ICMP „unreachable” – efekt: część ruchu działa, część nie (np. małe requesty tak, duże odpowiedzi nie).

114. Co to jest ISP?

Dostawca Internetu.

Dlaczego: Operator łączy twoją sieć z resztą Internetu; dostarcza łącze, adresację (często CGNAT), DNS – od niego zależy dostęp do sieci zewnętrznej.

115. Co to jest publiczne IP?

Widoczne w Internecie.

Dlaczego: Adres routowalny globalnie; każdy w Internecie może w teorii wysłać pakiet na ten adres – w przeciwieństwie do prywatnego (RFC 1918).

116. Prywatne IP?

Tylko lokalnie (RFC1918).

Dlaczego: Zakresy 10/8, 172.16/12, 192.168/16 nie są routowane w Internecie; używane wewnątrz sieci, wyjście przez NAT.

117. Zakresy prywatne?

10/8, 172.16/12, 192.168/16.

Dlaczego: Zdefiniowane w RFC 1918; można ich używać dowolnie w sieci lokalnej bez konfliktu z Internetem – muszą być translowane przy wyjściu.

118. Co to jest ASN?

Numer sieci autonomicznej.

Dlaczego: Identyfikator sieci w BGP; operatorzy wymieniają trasy po ASN – „ja obsługuję sieci tego AS”, żeby ruch do ciebie trafiał poprawnie.

119. BGP w 1 zdaniu?

Routing między operatorami.

Dlaczego: BGP łączy różne sieci autonomiczne (AS); operatorzy ogłaszają, które prefiksy obsługują – to szkielet routingu w Internecie.

120. Czy każdy router zna Internet?

Nie.

Dlaczego: Router ma trasy do sąsiadów i ewentualnie default; nie ma pełnej tablicy BGP (setki tysięcy sieci) – tylko edge routery operatorów mają duże tablice.

121. Co to jest HA?

Wysoka dostępność.

Dlaczego: Redundancja: dwa urządzenia, dwa łącza, failover – gdy jedno padnie, drugie przejmuje; celem jest brak pojedynczego punktu awarii.

122. VRRP/HSRP?

Redundancja bramy.

Dlaczego: Dwa routery udają jedną bramę (wspólny wirtualny IP); hosty mają jedną bramę, a w tle działa master i backup – przy awarii backup przejmuje.

123. Czy 2 routery w jednej sieci?

Tak, z HA.

Dlaczego: Bez protokołu typu VRRP/HSRP byłby konflikt (dwie bramy); z VRRP/HSRP jest jedna wirtualna brama i dwa fizyczne routery w rezerwie.

124. Routing a VLAN?

Routing łączy VLAN-y.

Dlaczego: VLAN-y to osobne sieci L2; żeby między nimi był ruch, potrzebny jest routing (router lub switch L3) – routing „skleja” VLAN-y w całość.

125. Czy router musi znać VLAN?

Tylko przez interfejsy.

Dlaczego: Router pracuje po adresach IP; VLAN jest istotny tylko na łączu (trunk/subinterfejs) – router widzi sieci IP przypisane do interfejsów, nie „VLAN” jako taki.

126. Router-on-a-stick?

Trunk + subinterfejsy.

Dlaczego: Jeden fizyczny port routera podłączony do trunku; subinterfejsy (np. 0.10, 0.20) mają adresy w różnych VLAN-ach – router routuje między nimi.

127. Switch L3 vs router?

Wydajność vs funkcje.

Dlaczego: Switch L3 routuje wewnętrznie między VLAN-ami bardzo szybko; router ma zwykle więcej funkcji (NAT, zaawansowany firewall, usługi) przy mniejszej przepustowości L3.

128. Firewall a router?

Firewall = polityka bezpieczeństwa.

Dlaczego: Router przekazuje pakiety według trasy; firewall dodatkowo filtruje (zezwala/blokuje) według reguł – często firewall ma też funkcje routingu.

129. Czy firewall zawsze routuje?

Tak.

Dlaczego: Żeby przekazać pakiet między interfejsami (np. LAN a WAN), urządzenie musi mieć włączony routing – firewall zwykle łączy segmenty i routuje między nimi.

130. Czy routing = bezpieczeństwo?

Nie.

Dlaczego: Routing tylko kieruje ruch; kto może z kim rozmawiać i na jakich portach określa firewall i polityka – sam routing nie blokuje ataków.

BLOK 5 — BEZPIECZEŃSTWO / ADMIN (131–200)

131. Telnet — dlaczego zły?

Plaintext.

Dlaczego: Hasła i polecenia idą niezaszyfrowane; kto ma dostęp do sieci (sniffer), może je przechwycić – do zarządzania używa się SSH.

132. SSH — dlaczego dobry?

Szyfrowany.

Dlaczego: Cała sesja (logowanie, polecenia) jest szyfrowana; przechwycenie ruchu nie daje atakującemu treści – standard przy zdalnym zarządzaniu.

133. Enable password vs enable secret?

Secret jest haszowany.

Dlaczego: Secret jest hashowany w konfiguracji (nie da się odczytać); zwykłe hasło może być widoczne lub słabo zabezpieczone – secret to bezpieczniejsza opcja.

134. Czy service password-encryption jest bezpieczne?

Nie (obfuscation).

Dlaczego: To tylko zaciemnienie w pliku konfiguracji; algorytm jest słaby i odwracalny – nie traktuj tego jako prawdziwego szyfrowania haseł.

135. Console vs VTY?

Lokalny vs zdalny dostęp.

Dlaczego: Konsola = fizyczne wejście (kabel); VTY = sesje zdalne (Telnet/SSH). Oba wymagają zabezpieczenia – hasło, ACL, tylko SSH na VTY.

136. Czy enable secret chroni konsolę?

Nie.

Dlaczego: Enable secret chroni tryb uprzywilejowany (po wejściu na urządzenie); wejście na konsolę chroni hasło konsoli (login) – to osobna konfiguracja.

137. ACL — po co?

Filtrowanie ruchu.

Dlaczego: Lista reguł zezwalających lub blokujących ruch (źródło, cel, port); prosty mechanizm „kto może gdzie” – bez śledzenia stanu sesji.

138. Implicit deny?

Domyślne blokowanie.

Dlaczego: Na końcu ACL jest domyślna reguła: wszystko, czego nie dopuściły wcześniejsze wpisy, jest odrzucane – dlatego często na końcu dodaje się „zezwól na resztę”.

139. Standard vs extended ACL?

Źródło vs źródło+cel+port.

Dlaczego: Standardowa ACL filtruje tylko po źródle IP; rozszerzona po źródle, celu i porcie/protokole – precyzyjna kontrola (np. tylko HTTP do serwera).

140. Stateful firewall?

Śledzi stan połączeń.

Dlaczego: Pamięta nawiązane sesje (np. TCP); odpowiedź na dozwolone żądanie jest przepuszczana bez osobnej reguły – ACL tego nie robi.

141. QoS — po co?

Priorytety przy przeciążeniu.

Dlaczego: Gdy łącze jest pełne, QoS decyduje, który ruch ma iść pierwszy (np. VoIP przed pobieraniem) – bez QoS wszystko się wali równo.

142. Latency?

Opóźnienie.

Dlaczego: Czas od wysłania do odbioru (ms); ważne dla VoIP, gier, zdalnego pulpitu – wysoka latency = opóźnienia w rozmowie lub obrazie.

143. Jitter?

Zmienność opóźnień.

Dlaczego: Opóźnienie nie jest stałe; jitter to wahania (np. 20 ms, potem 80 ms); dla VoIP i streamingu jitter powoduje zrywania i „skaczący” obraz.

144. VoIP wrażliwe na?

Jitter i latency.

Dlaczego: Głos musi iść w czasie rzeczywistym; duże opóźnienie lub niestabilne opóźnienie (jitter) daje zrywania, echo, nieczytelność.

145. NTP — po co?

Spójny czas/logi.

Dlaczego: Wszystkie urządzenia mają ten sam czas; logi z różnych miejsc da się porównać, certyfikaty i sesje działają poprawnie.

146. Brak NTP — skutki?

Chaos w logach.

Dlaczego: Każde urządzenie żyje swoim zegarem; przy incydencie nie wiadomo, co było pierwsze – analiza i audyt są niemal niemożliwe.

147. SNMP?

Monitoring.

Dlaczego: Protokół do zbierania metryk z urządzeń (obciążenie, błędy, stan portów); system monitoringu pyta urządzenia (polling) lub dostaje alarmy (trap).

148. Trap vs polling?

Push vs pull.

Dlaczego: Polling = monitor pyta urządzenie co X sekund; trap = urządzenie samo wysyła zdarzenie (np. link down) – trap szybszy przy awariach.

149. Syslog?

Centralne logi.

Dlaczego: Urządzenia wysyłają logi na centralny serwer; w jednym miejscu masz zdarzenia z całej sieci – łatwiejsza analiza i archiwum.

150. Backup konfiguracji — po co?

Odtwarzanie po awarii.

Dlaczego: Po błędzie, upgrade’u lub wymianie sprzętu możesz wrócić do znanej konfiguracji – bez backupu odtwarzanie trwa długo i bywa błędne.

151. Running-config?

RAM.

Dlaczego: Aktualna konfiguracja w pamięci; po restarcie znika, jeśli nie została zapisana do startup-config – zmiany „na żywo” są tylko w running.

152. Startup-config?

NVRAM.

Dlaczego: Konfiguracja przechowywana po wyłączeniu; z niej urządzenie ładuje się przy starcie – zapis „write memory” / „copy run start” przenosi running do startup.

153. Po restarcie zniknęła konfiguracja?

Nie zapisano.

Dlaczego: Zmiany były tylko w running-config; przed restartem trzeba zapisać do startup-config (NVRAM), inaczej urządzenie startuje ze starą konfiguracją.

154. Czy można mieć 2 IOS?

Tak (rollback).

Dlaczego: Niektóre platformy trzymają poprzednią wersję IOS; po złym upgrade można wrócić do starej wersji bez konieczności ponownego wgrywania.

155. Co decyduje który IOS startuje?

Boot order.

Dlaczego: Urządzenie sprawdza konfigurację boot (np. boot system flash); kolejność i ścieżki decydują, który obraz IOS zostanie załadowany.

156. VLAN gości — zabezpieczenie?

Izolacja + firewall.

Dlaczego: VLAN oddziela ruch gości; firewall blokuje dostęp do sieci wewnętrznej i ogranicza porty – sama izolacja VLAN to za mało.

157. Czy VLAN chroni przed atakiem?

Nie w pełni.

Dlaczego: VLAN utrudnia podsłuch i dostęp do innych segmentów, ale błąd konfiguracji (np. trunk do gościa) lub atak na warstwę 2 może to obejść.

158. Port security — po co?

Blokada obcych MAC.

Dlaczego: Tylko znane adresy MAC mogą korzystać z portu; podpięcie obcego laptopa nie da dostępu – ochrona przed fizycznym wejściem do sieci.

159. Monitoring VLAN — Internet?

Zwykle nie.

Dlaczego: Kamery i rejestratory nie muszą wychodzić do Internetu; brak routingu z VLAN monitoringu na zewnątrz ogranicza powierzchnię ataku.

160. Dlaczego nie restartować „w ciemno”?

Utrata stanu/logów.

Dlaczego: Przed restartem warto zebrać logi, zrzuty, opisać objawy; po restarcie stan znika – diagnoza potem jest trudniejsza.

161. Co ważniejsze: dostępność czy bezpieczeństwo?

Balans.

Dlaczego: Zależy od kontekstu; w krytycznej awarii często najpierw przywraca się działanie, potem zabezpieczenia – ale na co dzień oba idą w parze.

162. Incident w sezonie — co pierwsze?

Przywrócić działanie.

Dlaczego: W hotelu w sezonie priorytet to goście i działające usługi; pełna analiza forensyczna może poczekać – najpierw odciąć zagrożenie i przywrócić serwis.

163. Eskalacja — kiedy?

Gdy wykracza poza SLA.

Dlaczego: Gdy problem przekracza twoje uprawnienia, czas lub umowę (SLA) – eskalujesz do wyższego poziomu lub dostawcy.

164. „U mnie działa” — dlaczego złe?

Nie rozwiązuje problemu.

Dlaczego: To nie diagnoza; trzeba ustalić różnice (sieć, konfiguracja, użytkownik) między „u mnie” a u klienta – inaczej problem wróci.

165. Czy admin musi tłumaczyć nietechnicznie?

Tak.

Dlaczego: Kierownictwo i użytkownicy nie znają VLAN-ów i BGP; trzeba mówić „sieć gości jest oddzielona” zamiast „mamy VLAN 30” – inaczej brak zrozumienia.

166. VLAN ≠ firewall — dlaczego?

Brak kontroli ruchu.

Dlaczego: VLAN dzieli ruch; nie decyduje, które porty i protokoły są dozwolone między segmentami – to robi firewall (lub ACL z pełną polityką).

167. ACL vs firewall?

ACL prosty, firewall stanowy.

Dlaczego: ACL to lista reguł bez śledzenia sesji; firewall pamięta połączenia i może przepuszczać odpowiedzi, ma też często inspection aplikacji.

168. Co to jest captive portal?

Autoryzacja Wi-Fi.

Dlaczego: Przed dostępem do Internetu użytkownik widzi stronę (logowanie, akceptacja regulaminu); po autoryzacji ruch jest puszczany – typowe w hotelach, hotspotach.

169. Hotel Wi-Fi — co ważne?

Stabilność > prędkość.

Dlaczego: Goście potrzebują sprawnego maila i przeglądarki; częste zrywania i „nie działa” są gorsze niż wolniejszy, ale działający dostęp.

170. Gość widzi drukarkę recepcji — co źle?

Brak separacji VLAN.

Dlaczego: Goście i recepcja powinni być w osobnych VLAN-ach; w jednym broadcast gość widzi zasoby wewnętrzne – błąd projektowania lub konfiguracji.

171. Czy ping do ISP wystarczy?

Nie.

Dlaczego: Ping sprawdza tylko łączność; nie testuje DNS, portów ani aplikacji – pełna diagnostyka „Internetu” wymaga sprawdzenia bramy, DNS i np. HTTP.

172. Monitoring po restarcie nie nagrywa — dlaczego?

Adresacja / routing.

Dlaczego: Kamery lub NVR mogły dostać inne IP (DHCP), brama jest niedostępna albo routing między VLAN-ami się zmienił – sprawdź IP i trasy.

173. Co to jest failover Internetu?

Automatyczne przełączenie.

Dlaczego: Dwa łącza (np. dwa ISP); gdy jedno padnie, drugie przejmuje ruch – bez failoveru jedno przerwane łącze = brak Internetu.

174. Jeden ISP — ryzyko?

Tak.

Dlaczego: Jedno łącze = pojedynczy punkt awarii; awaria u operatora lub na odcinku oznacza brak Internetu – stąd failover lub drugi ISP w krytycznych miejscach.

175. Firewall a NAT — kolejność?

Najpierw firewall.

Dlaczego: Najpierw sprawdzane są reguły (kto, gdzie, port), potem translacja; kolejność ma znaczenie przy logowaniu i polityce (np. blokuj przed NAT).

176. ACL inbound vs outbound?

Kierunek ruchu.

Dlaczego: Inbound = ruch wchodzący do interfejsu; outbound = wychodzący. Reguła na innym „kierunku” nie złapie tego samego ruchu – trzeba wiedzieć, gdzie stosować ACL.

177. Dlaczego testować zmiany?

Bo produkcja ≠ lab.

Dlaczego: W labie nie ma pełnego ruchu ani wszystkich integracji; zmiana w produkcji bez testu może wyłączyć usługi – test w labie lub na oknie zmian.

178. Co to jest change window?

Okno zmian.

Dlaczego: Ustalony czas (np. noc, weekend), gdy dopuszczalne są zmiany w sieci; ogranicza ryzyko w godzinach szczytu i daje czas na rollback.

179. Dokumentacja — po co?

Ciągłość pracy.

Dlaczego: Bez opisu sieci, adresacji i procedur kolejna osoba (lub ty za pół roku) nie odtworzy konfiguracji – dokumentacja to ubezpieczenie na awarię i rotację.

180. Czy admin musi znać biznes?

Tak.

Dlaczego: Żeby projektować sieć i priorytety (np. POS, rezerwacje), trzeba wiedzieć, co jest krytyczne dla hotelu – inaczej rozwiązania są oderwane od rzeczywistości.

181. VLAN w hotelu?

Goście / staff / monitoring.

Dlaczego: Typowy podział: osobny VLAN dla gości, dla pracowników (recepcja, IT), dla monitoringu – separacja i różne polityki dostępu.

182. Dlaczego osobny VLAN POS?

Bezpieczeństwo.

Dlaczego: Systemy płatności (POS) muszą być odizolowane; osobny VLAN + firewall ogranicza dostęp tylko do uprawnionych systemów (PCI-DSS, dobre praktyki).

183. Czy VLAN zwiększa wydajność?

Tak (mniej broadcast).

Dlaczego: Broadcast nie wychodzi poza VLAN; mniej hostów w jednej domenie broadcast = mniej zbędnego ruchu i mniejsze obciążenie.

184. Czy switch L3 zastępuje firewall?

Nie.

Dlaczego: Switch L3 routuje i ewentualnie ma proste ACL; nie ma inspekcji stanowej ani zaawansowanej polityki – do granicy sieci nadal potrzebny firewall.

185. Czy firewall zawsze ma GUI?

Nie.

Dlaczego: Wiele firewalli (np. iptables, pf, część urządzeń) konfiguruje się z CLI lub plików; GUI to wygoda, nie wymóg.

186. Backup offline?

Tak.

Dlaczego: Kopia konfiguracji powinna być też poza urządzeniem (serwer, chmura); przy awarii sprzętu lub ransomware masz kopię do odtworzenia.

187. Najczęstszy błąd juniora?

Restart zamiast analizy.

Dlaczego: „Restart i zobaczmy” bez zbierania logów i opisu objawów – po restarcie przyczyna znika z widoku i problem wraca.

188. Najczęstszy błąd seniora?

Brak komunikacji.

Dlaczego: Zmiany bez informowania użytkowników, brak dokumentacji, brak eskalacji – technicznie może być OK, ale ludzie i procesy cierpią.

189. Co to jest SLA?

Umowa poziomu usług.

Dlaczego: Określa dostępność, czas reakcji, kary; dostawca (ISP, hosting) zobowiązuje się do poziomu usług – bez SLA trudno egzekwować jakość.

190. Czy admin to tylko technik?

Nie — to odpowiedzialność.

Dlaczego: Admin odpowiada za dostępność i bezpieczeństwo sieci; błędy wpływają na całą organizację – to rola z zaufaniem i odpowiedzialnością.

191. Jak rozbroić rekrutera „od skrótów”?

Przykładem z praktyki.

Dlaczego: Zamiast wyliczać skróty (VLAN, BGP…), opowiedz konkret: „Wdrożyłem failover Internetu, bo…”. Pokazuje myślenie, nie tylko słówka.

192. Co sprawdzasz ZAWSZE najpierw?

Warstwa fizyczna.

Dlaczego: Kabel odłączony, zły port, wyłączone zasilanie – wiele „problemów sieciowych” to błąd na L1; sprawdzenie fizyki oszczędza godziny.

193. Czy kabel to banał?

Nie.

Dlaczego: Uszkodzona skrętka, zła końcówka, za długa odległość – dają dziwne błędy (np. tylko w jedną stronę). Fizyka bywa najtrudniejsza do zdiagnozowania.

194. Czy VLAN działa bez IP?

Tak.

Dlaczego: VLAN to warstwa 2; hosty w VLAN-ie mogą teoretycznie nie mieć IP (np. tylko ruch L2). W praktyce zwykle nadajemy IP do zarządzania i routingu.

195. Czy routing działa bez VLAN?

Tak.

Dlaczego: Routing łączy sieci IP; VLAN to jeden ze sposobów wydzielenia sieci. Router może łączyć sieci na zwykłych interfejsach bez VLAN-ów.

196. Czy Internet = Wi-Fi?

Nie.

Dlaczego: Internet to sieć globalna (dostęp przez ISP); Wi-Fi to medium dostępu w LAN. Można mieć Wi-Fi bez Internetu i Internet bez Wi-Fi (kabel).

197. Czy DNS = Internet?

Nie.

Dlaczego: DNS tylko zamienia nazwy na IP; łączność z Internetem to routing, łącze, ISP. DNS jest usługą ułatwiającą korzystanie z Internetu.

198. Czy NAT = bezpieczeństwo?

Nie.

Dlaczego: NAT ukrywa wewnętrzne IP i ogranicza inicjację z zewnątrz; to nie polityka bezpieczeństwa – do blokowania ataków i filtrowania służy firewall.

199. Czy ping = działa?

Nie.

Dlaczego: Ping sprawdza tylko łączność (ICMP); usługa może być wyłączona, firewall może blokować – zielony ping nie gwarantuje działającej aplikacji.

200. Co jest celem admina?

Stabilność + bezpieczeństwo + spokój użytkowników.

Dlaczego: Sieć ma działać przewidywalnie, być zabezpieczona i nie generować zgłoszeń „nie działa” – to miernik dobrej pracy admina.

BLOK 6 — DEFAULT ROUTE / ROUTING / NTP / BACKUP / ENABLE (201–232)

201. Po co routerowi trasa 0.0.0.0/0?

Do wysyłania ruchu do nieznanych sieci (np. Internetu).

Dlaczego: Router sprawdza tablicę routingu: jeśli zna trasę → używa jej; jeśli nie zna → używa default route. 0.0.0.0/0 = „wszystko inne”. Bez default route → brak Internetu.

202. Co zrobi router, jeśli nie ma trasy i nie ma default route?

Odrzuci pakiet.

Dlaczego: Router nie „zgaduje”. Jeśli brak wpisu w tablicy routingu: pakiet trafia do kosza, często komunikat destination unreachable.

203. Dlaczego ping do 8.8.8.8 działa, a do google.com nie?

Problem z DNS.

Dlaczego: ping 8.8.8.8 → test IP / routingu. ping google.com → najpierw DNS zamienia nazwę na IP, dopiero potem ping. Jeśli DNS nie działa → nazwa się nie rozwiąże.

204. Czy DNS ma wpływ na routing?

Nie.

Dlaczego: DNS tylko zamienia nazwę na IP. Routing decyduje, gdzie wysłać pakiet. To dwie różne rzeczy. Możesz pingować IP bez DNS.

205. Jeśli router zna tę samą sieć z OSPF i EIGRP – którą wybierze i dlaczego?

EIGRP, bo ma niższą Administrative Distance.

Dlaczego: Router najpierw porównuje AD, potem metrykę. Domyślne AD: EIGRP → 90, OSPF → 110. Niższe AD = bardziej zaufane źródło trasy.

206. Co jest ważniejsze: metryka czy administrative distance?

Administrative Distance.

Dlaczego: Kolejność: 1) AD (zaufanie do protokołu), 2) Metryka (w obrębie tego samego protokołu). Metryki nie są porównywane między protokołami.

207. Dlaczego statyczna trasa wygrywa z dynamiczną?

Bo ma niższe AD.

Dlaczego: Static route → AD = 1. OSPF → 110, RIP → 120. Router uznaje trasę statyczną za najbardziej pewną. Statyczna = „wiem lepiej”.

208. Czy router może mieć jednocześnie RIP, OSPF i EIGRP? Czy to ma sens?

Tak, może. W produkcji – zwykle nie ma sensu.

Dlaczego: Zwiększa złożoność, komplikuje troubleshooting, wymaga redistribucji. Sensowne w labach, migracjach, testach.

209. Dlaczego różny czas na routerach utrudnia troubleshooting?

Bo logi i zdarzenia nie mają wspólnej chronologii.

Dlaczego: Logi nie pasują, trudno odtworzyć kolejność zdarzeń. „Co było pierwsze?” – nie da się ustalić.

210. Co to jest stratum w NTP?

To odległość od źródła czasu.

Dlaczego: Stratum 0 → zegar atomowy/GPS. Stratum 1 → serwer przy stratum 0. Im niższe stratum, tym dokładniejszy czas.

211. Dlaczego router nie ma poprawnego czasu po restarcie?

Bo nie ma sprzętowego zegara RTC lub baterii.

Dlaczego: Po restarcie startuje z czasem domyślnym; NTP ustawia poprawny czas. Bez NTP → zły czas po restarcie.

212. Dlaczego NTP działa po UDP, a nie TCP?

Bo liczy się szybkość i niskie opóźnienia.

Dlaczego: UDP: mniejszy narzut, brak zestawiania połączenia. TCP: retransmisje, opóźnienia – zbędne dla czasu. Jedna zgubiona paczka ≠ problem.

213. Różnica między running-config a startup-config?

running-config → RAM (bieżąca). startup-config → NVRAM (po restarcie).

Dlaczego: Zmiany trafiają do running. Bez zapisu → znikną po restarcie.

214. Co się stanie, gdy skopiujesz startup-config z TFTP do routera?

Nadpiszesz obecną konfigurację startową.

Dlaczego: Po restarcie router uruchomi się z nową konfiguracją. To operacja destrukcyjna.

215. Dlaczego loopback zniknął po restore startup-config?

Bo był tylko w running-config, nie zapisany.

Dlaczego: Brak copy running-config startup-config. Restart → konfiguracja znika. Klasyczny błąd egzaminacyjny.

216. Czy można mieć dwa obrazy IOS w flash? Po co?

Tak – dla rollbacku i bezpieczeństwa.

Dlaczego: Nowy IOS → test. Stary IOS → zapas. Awaria → powrót. Standard w produkcji.

217. Co decyduje, który IOS się uruchomi po restarcie?

boot system i boot order.

Dlaczego: Router sprawdza: 1) boot system w konfiguracji, 2) zawartość flash, 3) ROMMON (awaryjnie).

218. Czym różni się enable password od enable secret?

enable password → tekst jawny/słabe szyfrowanie. enable secret → hash (bezpieczny).

Dlaczego: Enable secret nie da się odwrócić, zgodny z dobrymi praktykami.

219. Jeśli oba (enable password i enable secret) są skonfigurowane – które działa?

enable secret.

Dlaczego: Router ignoruje enable password, jeśli istnieje enable secret. Zawsze wybiera bezpieczniejszą opcję.

220. Czy service password-encryption naprawdę zabezpiecza hasła?

Nie.

Dlaczego: To tylko obfuscation. Łatwe do odszyfrowania. Chroni tylko przed „zerkaniem”.

221. Dlaczego enable password jest uznawane za niebezpieczne?

Bo jest odwracalne i łatwe do złamania.

Dlaczego: Stare mechanizmy, brak realnego bezpieczeństwa.

222. Co chroni enable secret – dostęp fizyczny czy logiczny?

Dostęp logiczny.

Dlaczego: Chroni tryb uprzywilejowany; nie chroni przed fizycznym dostępem (console, reset). Fizyczny dostęp = pełna kontrola.

223. Ping działa, DNS nie działa. Co sprawdzasz jako pierwsze?

Konfigurację DNS.

Dlaczego: Ping po IP działa → routing OK. Problem jest w rozwiązywaniu nazw.

224. Czym różni się default gateway od DNS?

Gateway → gdzie wysłać pakiet. DNS → jak zamienić nazwę na IP.

Dlaczego: To zupełnie różne funkcje.

225. Co oznacza wpis 0.0.0.0/0 w tablicy routingu?

Trasę domyślną – „wszystko, czego nie znam”.

Dlaczego: Najczęściej kieruje ruch do Internetu.

226. Dlaczego administrative distance jest ważniejsze niż metryka?

Bo router najpierw wybiera źródło trasy, potem najlepszą trasę.

Dlaczego: AD = zaufanie do protokołu. Metryka = wybór w obrębie tego samego protokołu.

227. Która trasa wygra: OSPF (110) vs EIGRP (90) i dlaczego?

EIGRP, bo ma niższe AD.

Dlaczego: Router porównuje najpierw Administrative Distance.

228. Czy static route może nadpisać trasę dynamiczną?

Tak.

Dlaczego: Static route ma AD = 1, więc wygrywa z dynamicznymi.

229. Dlaczego RIP praktycznie nie jest używany w produkcji?

Bo jest wolny i ograniczony.

Dlaczego: Max 15 hopów, wolna konwergencja, brak skalowalności.

230. Co to jest NTP i co się stanie, jeśli go nie ma?

NTP synchronizuje czas.

Dlaczego: Bez NTP: błędne logi, trudny troubleshooting, problemy z certyfikatami.

231. Dlaczego enable secret jest lepszy niż enable password?

Bo jest haszowany, a nie odwracalny.

Dlaczego: Enable password można łatwo odszyfrować.

232. (Hotelowe) Gość hotelowy widzi drukarkę z recepcji. Co poszło nie tak?

Brak separacji sieci.

Dlaczego: Goście i recepcja są w tym samym VLAN-ie. Brak VLAN-ów / firewall / ACL.

BLOK 7 — MASKI / VLSM / CIDR (233–237)

233. Po co VLSM, skoro można wszędzie dać /24?

Bo /24 marnuje adresy IP i źle się skaluje.

Dlaczego: /24 = 254 hosty – większość sieci nie potrzebuje tyle. VLSM: /30 dla 2 urządzeń, /26 dla 50 hostów. VLSM = różne maski w jednej sieci.

234. Dlaczego na łączu punkt–punkt używa się /30 albo /31?

Bo potrzebne są tylko 2 adresy IP.

Dlaczego: /30 – 4 adresy (sieć, 2 hosty, broadcast). /31 – 2 adresy, brak broadcastu. /24 na P2P = 252 adresy zmarnowane.

235. Czym różni się CIDR od classful addressing?

CIDR nie używa klas A/B/C, classful jest na nich oparty.

Dlaczego: Classful: klasa A→/8, B→/16, C→/24. CIDR: dowolna maska (/19, /27, /30), VLSM, summarization. CIDR uratował IPv4.

236. Co oznacza zapis 172.16.32.0/19 – ile to sieci, ile hostów?

Jedna sieć, 8192 adresy, 8190 hostów.

Dlaczego: /19 → 13 bitów na hosty. 2¹³ = 8192, −2 = 8190 hostów. Zakres: 172.16.32.0 – 172.16.63.255. /19 = 32 podsieci /24.

237. Dlaczego summarization zmniejsza tablicę routingu?

Bo jedna trasa zastępuje wiele mniejszych.

Dlaczego: Zamiast 32 wpisów jedna: 172.16.32.0/19. Mniej wpisów, szybsze decyzje. Summarization = porządek + wydajność.

BLOK 8 — TESTY 1 (scenariusze rekrutacyjne) (238–244)

238. Bezpieczeństwo dostępu do urządzeń: konsola bez uwierzytelnienia – dlaczego problem i co wdrożyć?

Osoba z fizycznym dostępem może w minutach zmienić konfigurację, odciąć Internet. Wdrożyć: hasło na konsoli i trybie uprzywilejowanym, SSH/VPN, indywidualne konta, logi; w większej firmie RBAC, RADIUS/TACACS.

Dlaczego: Checklist: hasła/konta, wyłącz Telnet/HTTP, SSH/VPN, logi (syslog) + backup konfiguracji.

239. „Komputer ma IP, ale nie ma Internetu” – co sprawdzasz i w jakiej kolejności?

IP, maska, brama, DNS → ping do bramy → ping 8.8.8.8 → nslookup. Brak pinga do bramy = problem lokalny; brama OK, IP w Internecie nie = wyjście; IP działa, nazwy nie = DNS.

Dlaczego: Komendy: ipconfig /all, ping <brama>, ping 8.8.8.8, nslookup google.com, tracert.

240. Dwie podsieci 192.168.1.0/24 i 192.168.2.0/24 nie gadają – przyczyny i co sprawdzasz?

Sprawdzam bramę na hoście, ping do bramy; interfejsy i trasy na routerze; ACL/firewall; bramę zwrotną na serwerze; przy VLAN: porty, trunk, allowed VLAN, SVI.

Dlaczego: Przyczyny: zła brama, brak routingu/SVI, ACL/firewall, błąd VLAN/trunk, serwer blokuje ICMP/porty.

241. VLAN użytkownicy / serwery / goście – dlaczego nie razem, gdzie routing?

Goście odseparowani (bezpieczeństwo, RODO). Bez routingu VLAN-y nie widzą się. Routing na L3 (switch L3 lub firewall); ruch między VLAN-ami kontrolowany regułami.

Dlaczego: Switch L3 = wydajność; firewall = kontrola i polityki.

242. Firewall/NAT: dlaczego blokować inbound, różnica allow vs port forwarding, dlaczego NAT to nie zabezpieczenie?

Inbound blokujemy – wystawienie usług zwiększa powierzchnię ataku. Allow = dopuszcza ruch; port forwarding = publikuje usługę (publiczny port → IP:port wewnętrzny). NAT tylko zmienia adresy, nie filtruje.

Dlaczego: Bez reguł zapory można niebezpiecznie wystawić usługi.

243. Działa po IP, nie po nazwach – co to oznacza i co sprawdzasz?

Problem z DNS. Sprawdzam: DNS na kliencie, łączność z serwerem DNS, nslookup; czy problem na jednym urządzeniu czy w sieci.

Dlaczego: Możliwe: zły DNS na kliencie, niedziałający DNS w LAN, filtr na firewallze. Rozstrzygam nslookup/dig.

244. DHCP dało IP, maskę, bramę – a Internetu nie ma. Jak to możliwe i co sprawdzisz?

DHCP tylko nadaje parametry – nie gwarantuje routingu/NAT/DNS. Przyczyny: DNS nie działa/zły, brak NAT/default route, błędny VLAN/port security. Najpierw: ping do bramy, potem 8.8.8.8, potem test nazwy.

Dlaczego: Polityka sieci (VLAN, filtr MAC), MTU – też możliwe.

BLOK 9 — REKRUTER HOTELOWY (245–259)

245. Internet padł o 19:00, goście wkurzeni – co robisz?

Ustalam skalę (cały hotel czy tylko guest Wi‑Fi). Sprawdzam łącze i bramę, uruchamiam failover. Informuję recepcję.

Dlaczego: Plan awaryjny i komunikacja z recepcją.

246. Recepcja nie może meldować – co robisz?

Sprawdzam łączność recepcji z LAN i serwerem. Daję jasny komunikat: co padło i jaki plan.

Dlaczego: LAN vs serwer vs usługa.

247. Wi‑Fi w lobby działa, w pokojach nie – dlaczego?

AP w pokojach offline, brak uplinku, PoE, błędny VLAN/SSID, przeciążenie. Zaczynam od widoczności AP i uplinku.

Dlaczego: Najczęściej: AP offline lub uplink.

248. Netflix/YouTube nie działa – przyczyna?

Limit pasma, QoS, filtr treści, przeciążenie. Nie zawsze wina ISP.

Dlaczego: Często polityka sieci hotelu.

249. Dlaczego guest / recepcja / monitoring osobno?

Bezpieczeństwo i stabilność. Goście nie mają dostępu do systemów ani kamer.

Dlaczego: Rozdział ogranicza incydenty i broadcast.

250. Monitoring nie nagrywa po restarcie – co sprawdzasz?

Łączność kamera → rejestrator, czy adresacja się nie zmieniła. Sprawdzam, że nagrywanie wróciło.

Dlaczego: Restart to nie rozwiązanie – potwierdzić, że nagrywanie działa.

251. „Goście nie mogą nic zepsuć” – jak to zapewnić?

Izolacja, brak dostępu do LAN, kontrola na firewallze, limity pasma, blokady P2P.

Dlaczego: VLAN gości + reguły firewall.

252. Zdalna księgowość – jak bezpiecznie?

VPN, tylko potrzebne zasoby, logi, MFA. Nie wystawiam portów do Internetu.

Dlaczego: Dostęp zdalny bez wystawiania usług.

253. Jeden ISP – czy wystarczy?

W małym obiekcie może wystarczyć; przy krytycznych usługach i sezonie – łącze zapasowe uzasadnione.

Dlaczego: Ryzyko vs koszt.

254. „Nie ma Wi‑Fi = nie ma Internetu” – czy to prawda?

Nie. Wi‑Fi to sposób dostępu. Internet może działać, a Wi‑Fi nie – i odwrotnie.

Dlaczego: To dwa różne pojęcia.

255. Dlaczego nie aktualizujesz od razu?

Aktualizacja w złym momencie może zrobić większą awarię. Planuję i testuję.

Dlaczego: Okno zmian, test w labie.

256. Bezpieczeństwo vs dostępność?

Balans. Musi działać i być bezpiecznie – priorytety i procedury.

Dlaczego: Zależy od kontekstu.

257. Jak zabezpieczyć guest Wi‑Fi?

Izolacja, limity pasma, proste logowanie, monitoring, rozsądne blokady.

Dlaczego: VLAN + firewall + polityka.

258. „Ktoś mi wchodzi na laptopa” (gość) – co robisz?

Sprawdzam izolację i anomalie; bezpieczeństwo laptopa gościa to jego sprawa – mogę doradzić kroki.

Dlaczego: Izolacja sieci gości + edukacja.

259. Awaria w sezonie – co pierwsze?

Stabilizacja i przywrócenie kluczowych usług. Rzeczy u dostawcy – eskaluję od razu.

Dlaczego: Najpierw działanie, potem analiza.

Default route / routing

7️⃣ Po co routerowi trasa 0.0.0.0/0?

Odpowiedź

Do wysyłania ruchu do nieznanych sieci (np. Internetu).

Teoria

Router sprawdza tablicę routingu:
- jeśli zna trasę → używa jej
- jeśli nie zna → używa default route
0.0.0.0/0 = „wszystko inne”

📌 Bez default route → brak Internetu

8️⃣ Co zrobi router, jeśli nie ma trasy i nie ma default route?

Odpowiedź

❌ Odrzuci pakiet.

Teoria

Router nie „zgaduje”
Jeśli brak wpisu w tablicy routingu:
- pakiet trafia do kosza
- często komunikat destination unreachable

9️⃣ Dlaczego ping do 8.8.8.8 działa, a do google.com nie?

Odpowiedź

❌ Problem z DNS.

Teoria

ping 8.8.8.8 → test IP / routingu
ping google.com → najpierw:
1. DNS zamienia nazwę na IP
2. dopiero potem ping

📌 Jeśli DNS nie działa → nazwa się nie rozwiąże

🔟 Czy DNS ma wpływ na routing?

Odpowiedź

❌ Nie.

Teoria

DNS:
- tylko zamienia nazwę na IP
Routing:
- decyduje gdzie wysłać pakiet
To dwie różne rzeczy

📌 Możesz pingować IP bez DNS

4️⃣ Wybór trasy (Administrative Distance)

1. Jeśli router zna tę samą sieć z OSPF i EIGRP – którą wybierze i dlaczego?

Odpowiedź

➡️ EIGRP, bo ma niższą Administrative Distance.

Teoria

Router najpierw porównuje Administrative Distance (AD), a dopiero potem metrykę.

Domyślne AD:

EIGRP → 90
OSPF → 110

📌 Niższe AD = bardziej zaufane źródło trasy

2. Co jest ważniejsze: metryka czy administrative distance?

Odpowiedź

➡️ Administrative Distance.

Teoria

Kolejność wyboru trasy:
1️⃣ Administrative Distance (zaufanie do protokołu)
2️⃣ Metryka (najlepsza trasa w obrębie TEGO SAMEGO protokołu)

📌 Metryki nie są porównywane między protokołami

3. Dlaczego statyczna trasa „wygrywa” z dynamiczną?

Odpowiedź

Bo ma niższe AD.

Teoria

Static route → AD = 1
OSPF → 110
RIP → 120

Router uznaje trasę statyczną za:

najbardziej pewną
ręcznie potwierdzoną przez administratora

📌 Statyczna = „wiem lepiej”

4. Czy router może mieć jednocześnie RIP, OSPF i EIGRP? Czy to ma sens?

Odpowiedź

✅ Tak, może
❌ W produkcji – zwykle nie ma sensu

Teoria

Router może uruchamiać wiele protokołów, ale:

zwiększa to złożoność
komplikuje troubleshooting
wymaga redistribucji tras

📌 Sensowne głównie:

w labach
w migracjach sieci
w testach

5️⃣ NTP / czas

1. Dlaczego różny czas na routerach utrudnia troubleshooting?

Odpowiedź

Bo logi i zdarzenia nie mają wspólnej chronologii.

Teoria

Jeśli czas się różni:

logi nie pasują do siebie
trudno odtworzyć kolejność zdarzeń
korelacja błędów jest niemożliwa

📌 „Co było pierwsze?” – nie da się ustalić

2. Co to jest stratum w NTP?

Odpowiedź

To odległość od źródła czasu.

Teoria

Stratum 0 → zegar atomowy / GPS
Stratum 1 → serwer podłączony bezpośrednio do stratum 0
Stratum 2, 3… → kolejne poziomy

📌 Im niższe stratum, tym dokładniejszy czas

3. Dlaczego router nie ma poprawnego czasu po restarcie?

Odpowiedź

Bo nie ma sprzętowego zegara RTC lub baterii.

Teoria

Po restarcie:

router startuje z czasem domyślnym
dopiero NTP ustawia poprawny czas

📌 Bez NTP → zły czas zawsze po restarcie

4. Dlaczego NTP działa po UDP, a nie TCP?

Odpowiedź

Bo liczy się szybkość i niskie opóźnienia, nie niezawodność.

Teoria

UDP:
- mniejszy narzut
- brak zestawiania połączenia
- mniejsze opóźnienie
TCP:
- retransmisje
- opóźnienia
- zbędne dla czasu

📌 Jedna zgubiona paczka ≠ problem

6️⃣ Backup konfiguracji i IOS

1. Różnica między running-config a startup-config?

Odpowiedź

running-config → RAM (bieżąca konfiguracja)
startup-config → NVRAM (po restarcie)

Teoria

Zmiany trafiają najpierw do running-config
Bez zapisu → znikną po restarcie

2. Co się stanie, gdy skopiujesz startup-config z TFTP do routera?

Odpowiedź

➡️ Nadpiszesz obecną konfigurację startową.

Teoria

Po restarcie:

router uruchomi się z nową konfiguracją
bieżąca (running) może być inna

📌 To operacja destrukcyjna

3. Dlaczego loopback zniknął po restore startup-config?

Odpowiedź

Bo był tylko w running-config, nie zapisany.

Teoria

Interface loopback utworzony
Brak copy running-config startup-config
Restart → konfiguracja znika

📌 Klasyczny błąd egzaminacyjny

4. Czy można mieć dwa obrazy IOS w flash? Po co?

Odpowiedź

✅ Tak – dla rollbacku i bezpieczeństwa.

Teoria

nowy IOS → test
stary IOS → zapas
awaria → powrót

📌 Standard w produkcji

5. Co decyduje, który IOS się uruchomi po restarcie?

Odpowiedź

➡️ boot system i boot order.

Teoria

Router sprawdza kolejno:
1️⃣ boot system w konfiguracji
2️⃣ zawartość flash
3️⃣ ROMMON (awaryjnie)

7️⃣ Enable / secret / bezpieczeństwo

1. Czym różni się enable password od enable secret?

Odpowiedź

enable password → tekst jawny / słabe szyfrowanie
enable secret → hash (bezpieczny)

Teoria

Enable secret:

nie da się odwrócić
zgodny z dobrymi praktykami

2. Jeśli oba są skonfigurowane – które działa i dlaczego?

Odpowiedź

➡️ enable secret

Teoria

Router ignoruje enable password, jeśli istnieje enable secret.

📌 Zawsze wybiera bezpieczniejszą opcję

3. Czy service password-encryption naprawdę zabezpiecza hasła?

Odpowiedź

❌ Nie.

Teoria

To tylko obfuscation
Łatwe do odszyfrowania
Chroni tylko przed „zerkaniem”

4. Dlaczego enable password jest uznawane za niebezpieczne?

Odpowiedź

Bo jest odwracalne i łatwe do złamania.

Teoria

stare mechanizmy
brak realnego bezpieczeństwa

5. Co chroni enable secret – dostęp fizyczny czy logiczny?

Odpowiedź

➡️ Dostęp logiczny.

Teoria

Enable secret:

chroni tryb uprzywilejowany
nie chroni przed fizycznym dostępem (console, reset)

📌 Fizyczny dostęp = pełna kontrola

Pytanie 11

Ping działa, DNS nie działa. Co sprawdzasz jako pierwsze?

Odpowiedź:
Konfigurację DNS.

Teoria:
Ping po IP działa → routing OK
Problem jest w rozwiązywaniu nazw.

Pytanie 12

Czym różni się default gateway od DNS?

Odpowiedź:

Gateway → gdzie wysłać pakiet
DNS → jak zamienić nazwę na IP

Teoria:
To zupełnie różne funkcje.

Pytanie 13

Co oznacza wpis 0.0.0.0/0 w tablicy routingu?

Odpowiedź:
Trasę domyślną – „wszystko, czego nie znam”.

Teoria:
Najczęściej kieruje ruch do Internetu.

Pytanie 14

Dlaczego administrative distance jest ważniejsze niż metryka?

Odpowiedź:
Bo router najpierw wybiera źródło trasy, potem najlepszą trasę.

Teoria:

AD = zaufanie do protokołu
Metryka = wybór w obrębie tego samego protokołu

Pytanie 15

Która trasa wygra i dlaczego?
OSPF (110) vs EIGRP (90)

Odpowiedź:
EIGRP, bo ma niższe AD.

Pytanie 16

Czy static route może nadpisać trasę dynamiczną?

Odpowiedź:
Tak.

Teoria:
Static route ma AD = 1, więc wygrywa z dynamicznymi.

Pytanie 17

Dlaczego RIP praktycznie nie jest używany w produkcji?

Odpowiedź:
Bo jest wolny i ograniczony.

Teoria:

max 15 hopów
wolna konwergencja
brak skalowalności

Pytanie 18

Co to jest NTP i co się stanie, jeśli go nie ma?

Odpowiedź:
NTP synchronizuje czas.

Teoria:
Bez NTP:

błędne logi
trudny troubleshooting
problemy z certyfikatami

Pytanie 19

Dlaczego enable secret jest lepszy niż enable password?

Odpowiedź:
Bo jest haszowany, a nie odwracalny.

Teoria:
Enable password można łatwo odszyfrować.

Pytanie 20 (hotelowe)

Gość hotelowy widzi drukarkę z recepcji. Co poszło nie tak?

Odpowiedź:
Brak separacji sieci.

Teoria:

goście i recepcja są w tym samym VLAN-ie
brak VLAN-ów / firewall / ACL

Maski

Pytania i odpowiedzi o maski podsieci, VLSM, CIDR i summarization – w formacie: pytanie, krótka odpowiedź i teoria (dlaczego).

1. Po co VLSM, skoro można wszędzie dać /24?

Odpowiedź: Bo /24 marnuje adresy IP i źle się skaluje.

Teoria:

/24 = 254 hosty – większość sieci nie potrzebuje 254 hostów.
VLSM (Variable Length Subnet Mask) pozwala: /30 dla 2 urządzeń, /26 dla 50 hostów, /28 dla 14 hostów.
Dzięki temu nie marnujesz adresów, masz więcej podsieci i sieć jest logicznie uporządkowana.

📌 VLSM = różne maski w jednej sieci

2. Dlaczego na łączu punkt–punkt używa się /30 albo /31?

Odpowiedź: Bo potrzebne są tylko 2 adresy IP.

Teoria: Łącze punkt–punkt = np. router ↔ router.

/30 – 4 adresy: sieć, 2 hosty, broadcast.
/31 – 2 adresy, brak broadcastu, idealne dla nowoczesnych routerów.

📌 /24 na P2P = 252 adresy zmarnowane

3. Czym różni się CIDR od classful addressing?

Odpowiedź: CIDR nie używa klas A/B/C, a classful jest na nich oparty.

Teoria:

Classful (stare): Klasa A → /8, B → /16, C → /24. Maska zależy od klasy. Brak elastyczności.

CIDR (obecnie): Dowolna maska: /19, /27, /30. Sieć = adres + maska. Umożliwia VLSM, summarization i skalowanie Internetu.

📌 CIDR uratował IPv4

4. Co oznacza zapis 172.16.32.0/19 – ile to sieci, ile hostów?

Odpowiedź:

Jedna sieć
8192 adresy
8190 hostów

Teoria: Maska /19 → 32 − 19 = 13 bitów na hosty. 2¹³ = 8192 adresy. −2 (sieć + broadcast) = 8190 hostów. Zakres: start 172.16.32.0, koniec 172.16.63.255.

📌 /19 obejmuje 32 kolejne podsieci /24

5. Dlaczego summarization zmniejsza tablicę routingu?

Odpowiedź: Bo jedna trasa zastępuje wiele mniejszych.

Teoria: Zamiast 32 wpisów (172.16.32.0/24 … 172.16.63.0/24) możesz dać jedną: 172.16.32.0/19. Efekt: mniej wpisów w tablicy, szybsze decyzje routera, mniejsze zużycie pamięci i CPU, stabilniejszy routing dynamiczny.

📌 Summarization = porządek + wydajność

Testy 1

Pytania egzaminacyjne / rekrutacyjne INF.02 – scenariusze z życia, pytania i odpowiedzi idealne. Do nauki i powtórki przed rozmową.

1. Bezpieczeństwo dostępu do urządzeń

Scenariusz: Urządzenie sieciowe (router/firewall/switch). Po podłączeniu lokalnie (konsola) od razu pełny dostęp admina bez uwierzytelnienia.

Pytania: (1) Dlaczego to problem bezpieczeństwa? (2) Co wdrożyć: dostęp lokalny, uprawnienia admina, dostęp zdalny? (3) Minimum w małej vs średniej/dużej firmie?

Odpowiedź idealna: Osoba z fizycznym dostępem może w minutach zmienić konfigurację, odciąć Internet, przejąć sieć, podmienić DNS — to przestój firmy i ryzyko incydentu. Zabezpieczam: hasło na konsoli i trybie uprzywilejowanym, fizyczny dostęp do sprzętu, rozdzielam role (podgląd vs admin). Zdalnie tylko szyfrowany dostęp (SSH/VPN), indywidualne konta, logi, ograniczenie źródeł (sieć admin/VPN), najlepiej MFA. W większej firmie: RBAC, RADIUS/TACACS/AD, segmentacja sieci zarządzania, monitoring i alerty.

Checklist: hasła / konta indywidualne; wyłącz Telnet/HTTP; SSH/VPN + ograniczenie źródeł; logi (syslog) + backup konfiguracji.

2. „Komputer ma IP, ale nie ma Internetu”

Scenariusz: Użytkownik: „Mam adres IP, ale Internet nie działa.”

Pytania: (1) Jakie 3–5 rzeczy sprawdzasz najpierw? (2) Jak rozróżnisz: problem komputera / LAN / wyjścia do Internetu?

Odpowiedź idealna: Zaczynam od konfiguracji IP (IP, maska, brama, DNS). Potem ping do bramy domyślnej — potwierdza LAN. Jeśli brama odpowiada: ping do publicznego IP (8.8.8.8 / 1.1.1.1) — sprawdzam routing/wyjście. Dopiero potem test nazwy (nslookup / google.com) — DNS. Brak pinga do bramy = problem lokalny (kabel, Wi‑Fi, VLAN, port). Brama OK, ale IP w Internecie nie = problem wyjścia (router, NAT, firewall, ISP). IP działa, nazwy nie = problem DNS.

Komendy: ipconfig /all lub ip a; ping <brama>; ping 8.8.8.8; nslookup google.com; tracert / traceroute.

3. Dwie podsieci nie gadają (routing)

Scenariusz: 192.168.1.0/24 (użytkownicy) i 192.168.2.0/24 (serwery). PC z .1 nie łączy się z serwerem .2.x.

Pytania: (1) Najczęstsze przyczyny? (2) Co sprawdzasz po kolei, zanim powiesz „routing nie działa”?

Odpowiedź idealna: Sprawdzam, czy host ma poprawną bramę i czy ping do bramy działa. Potem czy urządzenie routujące ma interfejsy w obu podsieciach i trasy do obu sieci. Sprawdzam filtrację (ACL/firewall) między podsieciami i czy serwer ma poprawną bramę zwrotną. Przy VLAN-ach: przypisanie portów, trunk, allowed VLAN, SVI.

Najczęstsze przyczyny: zła brama na PC lub serwerze; brak routingu / brak SVI / brak trasy; ACL/firewall blokuje; błąd VLAN/trunk/allowed VLAN; serwer blokuje ICMP lub porty.

4. VLAN użytkownicy / serwery / goście

Scenariusz: Masz VLAN użytkowników, serwerów i gości.

Pytania: (1) Dlaczego nie mogą być razem? (2) Co się stanie bez routingu między nimi? (3) Gdzie najlepiej realizować routing i dlaczego?

Odpowiedź idealna: Goście muszą być odseparowani od zasobów firmowych (bezpieczeństwo, RODO, incydenty). Bez routingu VLAN-y są odizolowane i nie widzą się. Routing najlepiej na urządzeniu L3 (switch L3 lub firewall): switch L3 — wydajność w LAN, firewall — kontrola i polityki. Ruch między VLAN-ami powinien być kontrolowany regułami (ACL/firewall), szczególnie guest.

5. Firewall / NAT – trzy pułapki

Scenariusz: Sieć firmowa i Internet przez firewall.

Pytania: (1) Dlaczego inbound z Internetu domyślnie blokujemy? (2) Różnica: reguła „allow” vs port forwarding? (3) Dlaczego NAT nie jest zabezpieczeniem?

Odpowiedź idealna: Domyślnie blokujemy inbound, bo wystawienie usług do Internetu zwiększa powierzchnię ataku (skanowanie, exploity, brute force). Reguła allow dopuszcza konkretny ruch przez zaporę; port forwarding publikuje usługę z LAN na zewnątrz (publiczny port → IP:port wewnętrzny). NAT tylko zmienia adresy — nie filtruje; bez reguł zapory można niebezpiecznie wystawić usługi.

6. DNS – działa po IP, nie po nazwach

Scenariusz: „Internet działa, ale strony otwierają się tylko po IP, nie po nazwie.”

Pytania: (1) Co to oznacza? (2) Co konkretnie sprawdzasz? (3) Czy to może być wina klienta / LAN / Internetu?

Odpowiedź idealna: To objaw problemu z rozwiązywaniem nazw (DNS). Sprawdzam: jakie DNS ma klient (np. z DHCP), czy klient ma łączność z serwerem DNS (ping / port 53), nslookup i porównanie z DNS publicznym. Sprawdzam, czy problem na jednym urządzeniu czy w całej sieci. Możliwe: zły DNS na kliencie, niedziałający DNS w LAN, filtr na firewallu, awaria/timeout u operatora — rozstrzygam testem nslookup/dig.

7. DHCP dało IP, a Internetu nie ma

Scenariusz: Nowy komputer dostał z DHCP: IP, maskę, bramę — ale Internetu nie ma.

Pytania: (1) Jak to możliwe? (2) Min. 3 realne przyczyny. (3) Co sprawdzisz jako pierwsze i dlaczego?

Odpowiedź idealna: DHCP tylko nadaje parametry — nie gwarantuje działania routingu/NAT/DNS/polityk. Przyczyny: (1) DNS nie działa lub jest zły, (2) problem wyjścia — brak NAT/default route/firewall blokuje, (3) polityka sieci — błędny VLAN, port security, captive portal, filtr MAC, (4) MTU lub problemy z trasą. Najpierw: ping do bramy (LAN). Potem ping 8.8.8.8 (wyjście). Dopiero potem test nazwy (DNS).

Dodatek 1: Rekruter hotelowy – pytania i odpowiedzi

Internet padł o 19:00, goście wkurzeni? Ustalam skalę (cały hotel czy tylko guest Wi‑Fi). Sprawdzam łącze i bramę, uruchamiam failover. Informuję recepcję.
Recepcja nie może meldować? Sprawdzam łączność recepcji z LAN i serwerem. Daję jasny komunikat: co padło i jaki plan.
Wi‑Fi w lobby działa, w pokojach nie? AP w pokojach offline, brak uplinku, PoE, błędny VLAN/SSID, przeciążenie. Zaczynam od widoczności AP i uplinku.
Netflix/YouTube nie działa? Limit pasma, QoS, filtr treści, przeciążenie. Nie zawsze wina ISP.
Dlaczego guest / recepcja / monitoring osobno? Bezpieczeństwo i stabilność. Goście nie mają dostępu do systemów ani kamer.
Monitoring nie nagrywa po restarcie? Łączność kamera→rejestrator, czy adresacja się nie zmieniła. Sprawdzam, że nagrywanie wróciło.
„Goście nie mogą nic zepsuć”? Izolacja, brak dostępu do LAN, kontrola na firewallu, limity pasma, blokady P2P.
Zdalna księgowość? VPN, tylko potrzebne zasoby, logi, MFA. Nie wystawiam portów do Internetu.
Jeden ISP? W małym obiekcie może wystarczyć; przy krytycznych usługach i sezonie — łącze zapasowe uzasadnione.
„Nie ma Wi‑Fi = nie ma Internetu”? Wi‑Fi to sposób dostępu. Internet może działać, a Wi‑Fi nie — i odwrotnie.
Dlaczego nie aktualizujesz od razu? Aktualizacja w złym momencie może zrobić większą awarię. Planuję i testuję.
Bezpieczeństwo vs dostępność? Balans. Musi działać i być bezpiecznie — priorytety i procedury.
Jak zabezpieczyć guest Wi‑Fi? Izolacja, limity pasma, proste logowanie, monitoring, rozsądne blokady.
„Ktoś mi wchodzi na laptopa”? Sprawdzam izolację i anomalie; bezpieczeństwo laptopa gościa to też jego sprawa — mogę doradzić kroki.
Awaria w sezonie? Stabilizacja i przywrócenie kluczowych usług. Rzeczy u dostawcy — eskaluję od razu.

Dodatek 2

Czy ping = usługa działa? Nie. Ping testuje tylko ICMP (czy host odpowiada), nie porty ani aplikacje. Serwer może pingować, a HTTP/DNS/DB nie działać; albo ping zablokowany, a usługa działa.

Administrator IT / Sieci komputerowe – od zera do pierwszej pracy (INF.02)