Adres IP (IPv4), maska podsieci, brama domyślna — po tej lekcji będziesz wiedział, jak zbudowany jest adres IPv4, do czego służy maska i brama, jak odróżnić adresy prywatne od publicznych oraz jak skonfigurować hosta (ręcznie lub przez DHCP).
Po tej lekcji będziesz umiał:
- wyjaśnić budowę adresu IPv4,
- opisać rolę maski i bramy domyślnej,
- wskazać adresy prywatne i publiczne.
Budowa adresu IPv4
Adres IPv4 ma 32 bity, zapisane w formie czterech oktetów dziesiętnych oddzielonych kropkami, np. 192.168.1.10. Każdy oktet to 8 bitów (wartość 0–255). Adres dzieli się na część sieciową (wspólna dla wszystkich hostów w danej sieci) i część hostową (identyfikuje konkretny host w tej sieci). Granicę między nimi określa maska podsieci — bez maski nie wiadomo, które bity to sieć, które to host. Np. w sieci 192.168.1.0/24 adres 192.168.1.10 oznacza host o numerze 10 w sieci 192.168.1.0.
Rola maski podsieci
Maska podsieci (subnet mask) ma długość 32 bitów i wskazuje, które bity adresu IP należą do sieci, a które do hosta. Bity ustawione na 1 w masce = część sieciowa, 0 = część hostowa. Zapis skrócony: /24 oznacza, że 24 bity to sieć (maska 255.255.255.0). Przykłady: /8 → 255.0.0.0 (sieć klasy A), /16 → 255.255.0.0, /24 → 255.255.255.0 (najczęstsza w małych sieciach), /32 → jeden konkretny host. Dzięki masce host i router wiedzą, czy adres celu jest w tej samej sieci (wysyłamy bezpośrednio) czy w innej (wysyłamy do bramy).
Rola bramy domyślnej
Brama domyślna (default gateway) to adres routera, przez który host wysyła pakiety do sieci innych niż lokalna (np. do internetu). Host sprawdza: czy adres celu jest w mojej sieci (na podstawie maski)? Jeśli tak — wysyła ramkę bezpośrednio do tego hosta (przez przełącznik). Jeśli nie — wysyła pakiet do bramy domyślnej; router dalej kieruje ruch. Bez poprawnej bramy host nie będzie mógł łączyć się z internetem ani z innymi podsieciami. W sieci domowej brama to zwykle adres routera w LAN, np. 192.168.1.1.
Adresy prywatne i publiczne
Adresy prywatne są zarezerwowane do użytku wewnątrz sieci lokalnych i nie są routowane w internecie. Zakresy: 10.0.0.0 – 10.255.255.255 (/8), 172.16.0.0 – 172.31.255.255 (/12), 192.168.0.0 – 192.168.255.255 (/16). Można ich używać w wielu sieciach równocześnie (każda sieć ma swoją „kopię”). Adresy publiczne są unikalne w skali internetu; przydzielają je operatorzy (IANA, RIR, ISP). Host z adresem prywatnym wychodzi do internetu dzięki NAT na routerze — na zewnątrz widać adres publiczny routera. Rozpoznanie: 192.168.x.x, 10.x.x.x to prywatne; reszta (poza zarezerwowanymi) to potencjalnie publiczne.
Konfiguracja hosta
Host musi mieć ustawione: adres IP, maskę, bramę domyślną, opcjonalnie adresy serwerów DNS. Konfiguracja automatyczna (DHCP): host otrzymuje te parametry od serwera DHCP; wystarczy włączyć „Uzyskaj adres IP automatycznie”. Konfiguracja ręczna (statyczna): administrator wpisuje wartości. W Windows: Centrum sieci → adapter → Właściwości → IPv4; lub polecenia netsh, ipconfig. W Linuksie: pliki w /etc/network/, narzędzia ip, nmcli, nmtui. Na egzaminie INF.02 warto znać kolejność: IP, maska, brama, DNS.