Protokół DNS (Domain Name System) służy do zamiany nazw domenowych na adresy IP. Ludzie wpisują np. google.pl, a sieć potrzebuje adresu IP, żeby nawiązać połączenie — DNS rozwiąзуje nazwę i zwraca IP. Działa w warstwie aplikacji; używa portu 53 (UDP lub TCP). Na egzaminie INF.02 musisz wiedzieć, do czego służy DNS i że brak DNS powoduje „działa po IP, nie po nazwie”.
Po tej lekcji będziesz umiał:
- wyjaśnić, do czego służy DNS,
- opisać, że zamienia nazwy domen na adresy IP,
- wskazać port 53 i konsekwencje braku działającego DNS.
Rola DNS
Komputer potrzebuje adresu IP celu, żeby wysłać pakiety. Użytkownik wpisuje nazwę (np. www.example.com). DNS to usługa, która na zapytanie „jaki adres IP ma example.com?” zwraca odpowiedź (np. 93.184.216.34). Zapytania DNS są zwykle krótkie (jedna prośba – jedna odpowiedź), więc często używany jest UDP (port 53); przy większych odpowiedziach stosuje się TCP.
Konsekwencje braku DNS
Gdy DNS nie działa lub jest błędnie skonfigurowany: strony po adresie IP mogą działać, ale wpisanie nazwy (np. google.pl) nie zadziała — przeglądarka nie wie, pod jaki IP wysłać zapytanie. Diagnostyka: ping do nazwy vs ping do IP; sprawdzenie ustawień DNS na hoście (ipconfig /all).
Jak w praktyce działa zapytanie DNS
Gdy użytkownik wpisuje w przeglądarce np. www.example.com, system najpierw sprawdza lokalną pamięć podręczną (cache) — może adres był już wcześniej rozwiązywany. Jeśli nie, host wysyła zapytanie do skonfigurowanego serwera DNS (adres z konfiguracji sieci lub DHCP): „jaki adres IP ma www.example.com?”. Serwer DNS może mieć odpowiedź w swojej cache lub pytać inne serwery DNS (hierarchia domen: .pl, example.com itd.). Gdy wróci odpowiedź (np. 93.184.216.34), host zapisuje ją w cache i nawiązuje połączenie HTTP do tego adresu. Zapytania DNS są zwykle bardzo krótkie — stąd często używany UDP; przy długich odpowiedziach (np. wiele rekordów) stosuje się TCP.
Port i warstwa
DNS działa w warstwie aplikacji (L7); port 53 (UDP lub TCP). Serwery DNS mogą być lokalne (router, firmowy) lub zewnętrzne (np. 8.8.8.8 — Google, 1.1.1.1 — Cloudflare). Błędna konfiguracja DNS (zły adres lub brak) powoduje, że „strony nie ładują się po nazwie”, choć ping do adresu IP może działać.