bps, B/s, Mb/s, MB/s — jednostki przepustowości i szybkości transmisji. Na egzaminie INF.02 musisz je rozróżniać, przeliczać (bity a bajty, przedrostki k, M, G) oraz wyjaśnić, co to jest przepustowość łącza.
Po tej lekcji będziesz umiał:
- rozróżnić bity i bajty oraz przedrostki (k, M, G),
- przeliczać bps na B/s i odwrotnie,
- wyjaśnić, co to jest przepustowość.
Bity i bajty
Bit (b) to najmniejsza jednostka informacji (0 lub 1). Bajt (B) to 8 bitów — typowa jednostka adresowania pamięci i rozmiaru plików. W sieciach szybkość transmisji podaje się zwykle w bitach na sekundę (b/s, bps), a rozmiary plików i transferów często w bajtach (B, KB, MB). Stąd konieczność przeliczania: 1 B = 8 b, więc 1 B/s = 8 bps. Np. łącze 80 Mb/s (megabitów na sekundę) teoretycznie pozwala pobrać co najwyżej 80 : 8 = 10 MB/s (megabajtów na sekundę). Przy zapisie zwracaj uwagę na wielkość litery: b = bit, B = bajt (Mb/s ≠ MB/s).
Przedrostki k, M, G
W kontekście przepustowości sieci przedrostki stosuje się zwykle w układzie dziesiętnym (SI): k = 10³ = 1000, M = 10⁶ = 1 000 000, G = 10⁹. Np. 1 Mb/s = 1 000 000 b/s (milion bitów na sekundę), 1 Gb/s = 1 000 000 000 b/s. W informatyce pamięci i rozmiary plików bywają podawane w układzie binarnym: 1 KiB = 1024 B, 1 MiB = 1024 KiB (norma IEC). Na egzaminie INF.02 w zadaniach z sieciami przyjmuje się zwykle 1 M = 10⁶, 1 G = 10⁹, chyba że polecenie stanowi inaczej. Ważne: Mb/s to megabity na sekundę (szybkość łącza), MB/s to megabajty na sekundę (np. prędkość zapisu dysku lub efektywny transfer). 100 Mb/s ≠ 100 MB/s — 100 Mb/s to 12,5 MB/s.
Przeliczanie bps na B/s i odwrotnie
- Z bps na B/s: dzielisz przez 8. Np. 64 000 bps = 64 000 : 8 = 8000 B/s = 8 KB/s (przy 1000 B = 1 KB).
- Z B/s na bps: mnożysz przez 8. Np. 5 MB/s = 5 · 8 = 40 Mb/s (megabitów na sekundę).
Pamiętaj: 1 bajt = 8 bitów, więc przelicznik zawsze 8 (nie 10 ani 1024 przy samej zamianie b↔B).
Co to jest przepustowość
Przepustowość (pasmo, bandwidth) łącza lub kanału to maksymalna ilość danych, jaką można przesłać przez to łącze w jednostce czasu. Podawana zwykle w bitach na sekundę (b/s) lub pochodnych: kb/s, Mb/s, Gb/s. Określa „górną granicę” — np. łącze 100 Mb/s teoretycznie pozwala przesłać do 100 milionów bitów w ciągu sekundy. Rzeczywista prędkość pobierania (np. w przeglądarce) bywa niższa z powodu: overheadu protokołów (nagłówki TCP, IP, Ethernet), współdzielenia łącza (wiele użytkowników), strat i retransmisji. Przepustowość łącza to parametr fizyczny/techniczny; „prędkość internetu” w ofercie operatora to zwykle wartość w Mb/s (megabitach na sekundę).