1. Scenariusz egzaminacyjny
„Ustaw uprawnienia pliku notatka.txt na 644”, „Katalog /srv/dane ma być dostępny tylko dla grupy biuro (odczyt, zapis, wejście)”, „Zmień właściciela pliku na jan i grupę na biuro”. Uprawnienia to jeden z najważniejszych bloków na egzaminie.
2. Co trzeba zrobić (cel)
- Rozumieć rwx (read, write, execute) dla: właściciel (u), grupa (g), inni (o).
- Ustawiać uprawnienia: chmod symbolicznie (u+w, g-r) i numerycznie (644, 755, 750).
- Zmieniać właściciela i grupę:
chown użytkownik:grupa plik. - Stosować typowe wartości: 644 (plik), 755 (katalog wykonywalny), 750 (katalog tylko dla właściciela i grupy).
3. Komendy (minimum) + krótkie wyjaśnienie
- r=4, w=2, x=1. Suma: 7=rwx, 6=rw-, 5=r-x, 4=r--, 0=---.
chmod 644 plik— właściciel rw-, grupa r--, inni r-- (typowy plik).chmod 755 katalog— właściciel rwx, grupa i inni r-x (katalog do wejścia i odczytu).chmod 750 katalog— właściciel rwx, grupa r-x, inni --- („tylko dla grupy” = wejście i odczyt dla grupy, inni bez dostępu).chmod u+x plik— dodaj execute dla właściciela.g-w— odejmij write dla grupy.chown jan:biuro plik— właściciel jan, grupa biuro.chown jan plik— tylko właściciel.- „Folder dostępny tylko dla grupy”: katalog 770 lub 750; właściciel i grupa: chown; ewentualnie chmod g+w na katalogu.
4. Najczęstsze błędy
- Mylenie 644 z 755 — dla katalogu zwykle 755 (x = wejście), dla zwykłego pliku 644.
- Chmod tylko na pliku, gdy polecenie dotyczy katalogu — trzeba chmod na katalogu (i ewentualnie rekursywnie chmod -R).
- Zapis chown bez grupy:
chown jan:biuro— dwukropek przed grupą.
5. Zapamiętaj
- r=4, w=2, x=1. 644 = plik (rw-r--r--), 755 = katalog (rwxr-xr-x), 750 = katalog dla właściciela i grupy.
- chmod numeryczny: trzy cyfry (właściciel, grupa, inni). chmod symboliczny: u/g/o, +/-, r/w/x.
- chown user:group — zmiana właściciela i grupy. Do katalogu rekursywnie: chown -R.
- Katalog bez x (execute) = brak wejścia do środka, nawet przy r (odczyt).
- Weryfikacja:
ls -la— pierwsza kolumna to uprawnienia, trzecia i czwarta to owner i group.