Lekcja o nośnikach, po których przesyłane są dane w sieci: przewodowe (skrętka, światłowód) i bezprzewodowe (Wi‑Fi). To podstawa do zrozumienia, dlaczego sieć działa szybciej lub wolniej i na jaką odległość.
Po tej lekcji będziesz umiał:
- wyjaśnić, co to jest medium transmisyjne,
- wymienić media przewodowe i bezprzewodowe,
- opisać skrętkę i światłowód,
- wskazać zalety i ograniczenia Wi‑Fi.
Co to jest medium transmisyjne
Medium transmisyjne to fizyczny lub bezprzewodowy kanał, za pomocą którego dane są przesyłane między urządzeniami w sieci. To „droga”, którą sygnał pokonuje od nadawcy do odbiorcy.
Od wyboru medium zależy:
- sposób przesyłania — prąd elektryczny (kabel miedziany), światło (światłowód) czy fale radiowe (Wi‑Fi),
- szybkość transmisji — ile danych można przesłać w jednostce czasu,
- odporność na zakłócenia — czy inne urządzenia lub warunki zewnętrzne pogarszają sygnał,
- maksymalna odległość — na jaką odległość sygnał dociera bez wzmacniacza.
Media przewodowe i bezprzewodowe
Media transmisyjne dzielimy na dwie grupy:
- Przewodowe (kablowe): dane idą fizycznym kablem. Należą do nich: skrętka (najczęściej w sieciach LAN), światłowód (duże odległości, sieci szkieletowe, łącza do budynków), kabel koncentryczny (stosowany rzadziej, np. w starszych instalacjach lub telewizji kablowej).
- Bezprzewodowe: dane przesyłane falami elektromagnetycznymi, bez kabla. Należą do nich: Wi‑Fi (sieci lokalne bezprzewodowe), Bluetooth (krótki zasięg, urządzenia peryferyjne), a w szerszym kontekście także łącza radiowe operatorów (np. LTE, 5G).
Skrętka
Skrętka to najczęściej stosowane medium w sieciach lokalnych LAN. Składa się z par przewodów miedzianych skręconych ze sobą — skręcenie ogranicza zakłócenia elektromagnetyczne (EMI) i wzajemne oddziaływanie par.
- Budowa: zwykle 4 pary żył w jednej osłonie; każda para skręcona z innym skokiem, co zmniejsza przesłuch (zakłócenia między parami).
- Kategorie: Cat 5e (do 1 Gb/s, 100 m), Cat 6 (1–10 Gb/s na krótszych dystansach), Cat 6a, Cat 7 — wyższa kategoria = wyższa prędkość i lepsze pasmo.
- Zastosowanie: okablowanie budynków, połączenie komputera z przełącznikiem, punkt dostępowy z switch-em. Ograniczenie długości (ok. 100 m) wynika z tłumienia sygnału.
Światłowód
Światłowód przesyła dane w postaci światła (impulsy w włóknie szklanym lub plastikowym). Sygnał nie jest prądem elektrycznym, więc medium nie jest podatne na zakłócenia elektromagnetyczne (EMI).
- Zasada działania: światło odbija się wewnątrz włókna i biegnie wzdłuż niego; na końcu odbiornik zamienia światło z powrotem na sygnał elektryczny.
- Zalety: bardzo duże odległości bez wzmacniacza (kilometry), wysoka prędkość i przepustowość, brak EMI, trudność podsłuchu (brak emisji pola na zewnątrz).
- Zastosowanie: sieci MAN i WAN, łącza operatorów, podłączenie budynków (FTTH, FTTB), szkielet sieci w dużych obiektach, serwerownie (połączenia między szafami).
Wi‑Fi — zalety i ograniczenia
Wi‑Fi to bezprzewodowe medium transmisyjne oparte na falach radiowych (pasmo 2,4 GHz i/lub 5 GHz). Nie wymaga kabli, co ułatwia mobilność i instalację.
Zalety Wi‑Fi:
- brak okablowania — urządzenia łączą się „w powietrzu”, łatwe dodawanie nowych hostów,
- mobilność — laptop, telefon, tablet mogą się przemieszczać w zasięgu sieci,
- prostsza instalacja w trudnych warunkach (stare budynki, tymczasowe stanowiska),
- jeden punkt dostępowy (AP) może obsłużyć wiele urządzeń równocześnie.
Ograniczenia Wi‑Fi:
- zasięg — ograniczony (dziesiątki metrów w pomieszczeniu, ściany i przeszkody go zmniejszają), w przeciwieństwie do kabla, który ma stałą jakość do 100 m (skrętka),
- zakłócenia — inne sieci Wi‑Fi, mikrofalówki, Bluetooth, ściany i metalowe konstrukcje pogarszają sygnał; w mediach przewodowych EMI dotyczy głównie skrętki, światłowód jest odporny,
- bezpieczeństwo — fale radiowe można odbierać w zasięgu; konieczne szyfrowanie (WPA2/WPA3) i dobra konfiguracja,
- przepustowość i opóźnienia — w zatłoczonych miejscach wiele urządzeń dzieli ten sam pasmo; opóźnienia bywają wyższe niż w sieci przewodowej, co ma znaczenie w grach czy wideokonferencjach.
Podsumowując: Wi‑Fi daje wygodę i mobilność, ale za cenę ograniczonego zasięgu, podatności na zakłócenia i konieczności dbania o bezpieczeństwo. Tam, gdzie potrzebna jest stabilność i duża prędkość na stałym stanowisku, przewód (skrętka lub światłowód) jest lepszym wyborem.